Ly là lửa, là ánh sáng, và cũng là sự nương tựa: lửa phải bám vào vật mới cháy, ánh sáng phải dựa vào chính đạo mới soi được lâu. Quẻ gợi ta tự hỏi mình đang nương vào điều gì, và sự sáng suốt của mình có được nuôi bằng sự mềm mỏng, kiên nhẫn như nuôi một con bò cái hiền lành hay không.
Quái từ
離：利貞，亨。畜牝牛，吉。
Ly: Lợi trinh, hanh. Súc tẫn ngưu, cát.
Quẻ Ly: lợi về giữ sự chính bền, thì hanh thông. Nuôi bò cái thì tốt.
Thoán truyện
離，麗也；日月麗乎天，百穀草木麗乎土，重明以麗乎正，乃化成天下。柔麗乎中正，故亨；是以畜牝牛吉也。
Ly là nương bám. Mặt trời, mặt trăng nương vào trời; trăm loài lúa, cỏ cây nương vào đất. Ánh sáng chồng lên ánh sáng mà nương vào lẽ chính, nên cảm hóa và thành tựu được thiên hạ. Hào nhu nương ở chỗ trung chính, cho nên hanh thông; vì thế nói nuôi bò cái thì tốt.
Đại Tượng
明兩作離，大人以繼明照於四方。
Minh lưỡng tác Ly, đại nhân dĩ kế minh chiếu ư tứ phương.
Ánh sáng hai lần bừng lên là quẻ Ly; bậc đại nhân theo đó mà nối tiếp sự sáng suốt, soi chiếu khắp bốn phương.
Các hào
Sơ Cửu
初九：履錯然，敬之無咎。
Lý thác nhiên, kính chi vô cữu.
Bước chân ngổn ngang lẫn lộn, giữ lòng kính cẩn thì không có lỗi.
Lúc mới khởi đầu, mọi thứ còn rối và dễ nóng vội. Một chút thận trọng ở bước đầu tiên có thể giúp ta tránh được nhiều điều vụng về về sau.
履錯之敬，以辟咎也。 — Bước chân ngổn ngang mà biết kính cẩn, là để tránh lỗi vậy.
Lục Nhị
六二：黃離，元吉。
Hoàng ly, nguyên cát.
Ánh sáng màu vàng nương ở chỗ giữa, rất tốt lành.
Màu vàng là sắc của sự trung hòa. Sự sáng suốt không gay gắt, biết đứng ở chỗ vừa phải, thường là thứ ánh sáng ấm và bền nhất.
黃離元吉，得中道也。 — Ánh sáng vàng rất tốt lành, vì được đạo trung vậy.
Cửu Tam
九三：日昃之離，不鼓缶而歌，則大耋之嗟，凶。
Nhật trắc chi ly, bất cổ phẫu nhi ca, tắc đại điệt chi ta, hung.
Ánh sáng lúc mặt trời xế bóng; nếu không gõ vò mà ca hát, thì sẽ có tiếng than thở của tuổi già, xấu.
Mọi giai đoạn rực rỡ đều có lúc ngả chiều. Hào gợi ta chọn thái độ an nhiên, vui với lẽ thường, thay vì tiếc nuối và than thở điều không thể níu giữ.
日昃之離，何可久也。 — Ánh sáng lúc mặt trời xế bóng, sao có thể lâu được.
Cửu Tứ
九四：突如其來如，焚如，死如，棄如。
Đột như kỳ lai như, phần như, tử như, khí như.
Thình lình xông đến, như bốc cháy, như tàn lụi, như bị vứt bỏ.
Ngọn lửa bùng lên quá gấp thì cũng mau tắt và khó được ai đón nhận. Đây là lời nhắc về cái giá của sự nóng nảy, lấn tới mà thiếu chừng mực.
突如其來如，無所容也。 — Thình lình xông đến, không nơi nào dung chứa được.
Lục Ngũ
六五：出涕沱若，戚嗟若，吉。
Xuất thế đà nhược, thích ta nhược, cát.
Nước mắt tuôn ròng, buồn lo than thở, tốt.
Ở vị trí cao mà mềm yếu, biết lo âu và tự xét mình lại trở thành sức mạnh. Sự khiêm nhường chân thành có thể xoay chuyển hoàn cảnh khó khăn.
六五之吉，離王公也。 — Hào Sáu thứ năm được tốt, vì nương vào ngôi vương công vậy.
Thượng Cửu
上九：王用出征，有嘉折首，獲匪其醜，無咎。
Vương dụng xuất chinh, hữu gia chiết thủ, hoạch phỉ kỳ xú, vô cữu.
Vua dùng hào này để xuất quân chinh phạt, có công đáng khen là trừ được kẻ cầm đầu, còn bắt giữ không phải đồng bọn của nó, thì không có lỗi.
Sự sáng suốt ở đỉnh cao giúp nhận rõ gốc rễ vấn đề. Xử lý tận gốc mà không lan rộng, không quá tay, là cách chỉnh đốn mà vẫn giữ được lòng người.
王用出征，以正邦也。 — Vua dùng để xuất quân chinh phạt, là để làm cho nước được ngay chính.
Tinh thần người quân tử
Người quân tử gặp Ly nên giữ ánh sáng của mình bằng sự chính bền và mềm mỏng, nương vào điều đúng đắn thay vì bùng lên vội vã. Tiến khi đứng được ở chỗ trung hòa, chậm lại khi thấy mình nóng nảy, và an nhiên đón nhận lúc ánh sáng ngả chiều.
Nguyên văn: Chu Dịch (phạm vi công cộng; dữ liệu freizl/yijing, MIT, đã hiệu đính chữ chuyển mã sai). Phiên âm, dịch nghĩa, diễn giải: Nguyên Tượng biên soạn với hỗ trợ của AI, đã duyệt.