Tụy là sự quy tụ: người với người, lòng với lòng tìm về một mối. Sự tụ họp bền lâu khi có một trung tâm chính đáng, có lòng thành làm gốc và hướng về điều đúng đắn. Quẻ gợi ta tự hỏi: mình đang tụ về đâu, vì điều gì, và nhờ đâu mà giữ được sự gắn kết ấy?
Quái từ
萃：亨。王假有廟，利見大人，亨，利貞。用大牲吉，利有攸往。
Tụy: Hanh. Vương cách hữu miếu, lợi kiến đại nhân, hanh, lợi trinh. Dụng đại sinh cát, lợi hữu du vãng.
Tụy: Hanh thông. Vua đến nơi tông miếu, lợi gặp bậc đại nhân, hanh thông, lợi ở sự chính bền. Dùng lễ vật lớn thì tốt, lợi khi có nơi để đi tới.
Thoán truyện
萃，聚也；順以說，剛中而應，故聚也。王假有廟，致孝享也。利見大人亨，聚以正也。用大牲吉，利有攸往，順天命也。觀其所聚，而天地萬物之情可見矣。
Tụy là tụ họp. Thuận theo mà vui lòng, hào dương cứng mạnh ở giữa lại có chỗ ứng, nên mới tụ được. Vua đến tông miếu là để dâng trọn lòng hiếu kính. Lợi gặp đại nhân thì hanh thông, vì tụ họp bằng lẽ chính. Dùng lễ vật lớn thì tốt, lợi có nơi để đi tới, là thuận theo mệnh trời. Xem chỗ muôn vật tụ về, thì tình trạng của trời đất muôn vật có thể thấy được.
Đại Tượng
澤上於地，萃；君子以除戎器，戒不虞。
Trạch thượng ư địa, Tụy; quân tử dĩ trừ nhung khí, giới bất ngu.
Đầm nước ở trên mặt đất là tượng quẻ Tụy; người quân tử theo đó mà sửa sang binh khí, phòng bị những điều không lường trước.
Các hào
Sơ Lục
初六：有孚不終，乃亂乃萃，若號一握為笑，勿恤，往無咎。
Hữu phu bất chung, nãi loạn nãi tụy, nhược hào nhất ác vi tiếu, vật tuất, vãng vô cữu.
Có lòng tin mà không giữ được đến cùng, nên rối loạn rồi tụ bừa; nếu cất tiếng gọi người tương ứng thì trong khoảnh khắc nắm tay đã đổi thành nụ cười, chớ lo, cứ đi tới thì không có lỗi.
Khi lòng còn chao đảo, dễ tụ về những chỗ không thuộc về mình. Dám lên tiếng tìm đúng người đồng điệu có thể giúp nỗi bất an tan nhanh hơn ta nghĩ.
乃亂乃萃，其志亂也。 — Rối loạn rồi tụ bừa, là vì chí hướng còn rối.
Lục Nhị
六二：引吉，無咎，孚乃利用禴。
Dẫn cát, vô cữu, phu nãi lợi dụng thược.
Được dẫn dắt thì tốt, không có lỗi; có lòng thành thì dù dâng lễ thược đơn sơ cũng được lợi.
Giữ được vị trí trung chính, ta có thể để người phù hợp dẫn mình đến đúng nơi. Điều đáng quý là sự chân thành, không phải hình thức phô bày.
引吉無咎，中未變也。 — Được dẫn dắt thì tốt, không lỗi, vì đức trung chưa hề thay đổi.
Lục Tam
六三：萃如，嗟如，無攸利，往無咎，小吝。
Tụy như, ta như, vô du lợi, vãng vô cữu, tiểu lận.
Muốn tụ họp mà chỉ than thở, chẳng có gì lợi; đi tới thì không có lỗi, chỉ hơi đáng tiếc.
Khi xung quanh không ai đáp lại, than thở chỉ làm mình mệt thêm. Chủ động tìm đến nơi cởi mở hơn có thể hơi ngại ngùng lúc đầu, nhưng là bước đi hợp lẽ.
往無咎，上巽也。 — Đi tới thì không lỗi, vì bên trên khiêm thuận đón nhận.
Cửu Tứ
九四：大吉，無咎。
Đại cát, vô cữu.
Rất tốt thì mới không có lỗi.
Ở gần trung tâm và được nhiều người tìm đến là thế mạnh nhưng cũng là thử thách. Chỉ khi việc làm thật sự tốt đẹp, chính đáng thì vị thế ấy mới không trở thành gánh nặng.
大吉無咎，位不當也。 — Phải rất tốt mới không có lỗi, vì vị trí không chính đáng.
Cửu Ngũ
九五：萃有位，無咎。匪孚，元永貞，悔亡。
Tụy hữu vị, vô cữu. Phỉ phu, nguyên vĩnh trinh, hối vong.
Tụ họp mà có ngôi vị, không có lỗi. Nếu có người chưa tin theo, thì giữ đức lớn, lâu dài và chính bền, hối hận sẽ mất.
Có vị trí chưa đủ để có lòng người; niềm tin được bồi đắp qua sự ngay thẳng bền bỉ theo thời gian. Khi chưa ai tin, hãy nhìn lại đức của chính mình trước.
萃有位，志未光也。 — Tụ họp mà có ngôi vị, nhưng chí hướng chưa được sáng tỏ.
Thượng Lục
上六：賫咨涕洟，無咎。
Tê tư thế di, vô cữu.
Than thở, nước mắt nước mũi chảy ròng, không có lỗi.
Đứng ở rìa ngoài cuộc tụ họp, cảm giác lạc lõng là điều tự nhiên. Thành thật nhìn nhận nỗi buồn ấy, thay vì kiêu hãnh tách biệt, có thể mở lại con đường gắn kết.
賫咨涕洟，未安上也。 — Than thở, khóc lóc, vì chưa yên ở ngôi trên cùng.
Tinh thần người quân tử
Đây là lúc nên hướng về một trung tâm chính đáng và gắn kết bằng lòng thành, không bằng lợi ích nhất thời. Người quân tử khi tụ họp vẫn giữ sự tỉnh táo, chuẩn bị cho những điều bất ngờ, và để niềm tin lớn dần qua sự ngay thẳng bền bỉ.
Nguyên văn: Chu Dịch (phạm vi công cộng; dữ liệu freizl/yijing, MIT, đã hiệu đính chữ chuyển mã sai). Phiên âm, dịch nghĩa, diễn giải: Nguyên Tượng biên soạn với hỗ trợ của AI, đã duyệt.