Trạch Thủy Khốn · 困

Sơ Lục

初六：臀困於株木，入於幽谷，三歲不覿。

Đồn khốn ư chu mộc, nhập ư u cốc, tam tuế bất địch.

Mông bị khốn trên gốc cây trơ trụi, lạc vào hang sâu tối, ba năm không gặp ai.

Ở vị trí thấp và yếu, dễ thu mình vào chỗ tối, không còn nhìn ra lối. Gợi ý nhìn lại xem mình có đang tự giam mình trong bóng tối của sự nản lòng hay không.

入於幽谷，幽不明也。 — Lạc vào hang sâu, là vì u tối, không sáng suốt.

Cửu Nhị

九二：困於酒食，朱紱方來，利用享祀，征凶，無咎。

Khốn ư tửu thực, chu phất phương lai, lợi dụng hưởng tự, chinh hung, vô cữu.

Khốn giữa rượu và thức ăn, dải áo đỏ (ân sủng bậc trên) sắp đến; nên dùng lòng thành như khi dâng lễ cúng; tiến đi vội thì xấu, không có lỗi.

Cái khốn ở đây không phải thiếu thốn mà là bị vây giữa đủ đầy nhưng chí chưa được dùng. Giữ lòng thành, kiên nhẫn chờ thời thường hợp hơn là vội vàng hành động.

困於酒食，中有慶也。 — Khốn giữa rượu và thức ăn, vì giữ đức trung nên có điều mừng.

Lục Tam

六三：困於石，據於蒺藜，入於其宮，不見其妻，凶。

Khốn ư thạch, cứ ư tật lê, nhập ư kỳ cung, bất kiến kỳ thê, hung.

Bị khốn bởi đá, tựa vào bụi gai tật lê, vào nhà mình mà không thấy vợ, xấu.

Tiến thì vấp đá, lui thì gặp gai, về lại chốn quen cũng chẳng còn chỗ dựa. Hình ảnh nhắc rằng khi sức chưa đủ mà cố bám vào chỗ không hợp, ta dễ rơi vào thế trước sau đều chênh vênh.

據於蒺藜，乘剛也。入於其宮，不見其妻，不祥也。 — Tựa vào gai tật lê, vì cưỡi lên hào cương. Vào nhà mình mà không thấy vợ, là điều chẳng lành.

Cửu Tứ

九四：來徐徐，困於金車，吝，有終。

Lai từ từ, khốn ư kim xa, lận, hữu chung.

Đến một cách chậm rãi, bị khốn bởi cỗ xe vàng; có điều đáng hổ thẹn, nhưng có kết cục.

Muốn giúp người dưới nhưng bị vướng bởi thế lực chen giữa nên bước đi chậm chạp. Sự chậm trễ có thể khiến ngại ngùng, song tấm lòng thành vẫn có thể đi đến nơi.

來徐徐，志在下也。雖不當位，有與也。 — Đến chậm rãi, vì chí hướng ở phía dưới. Tuy không đúng vị, nhưng có người tương ứng.

Cửu Ngũ

九五：劓刖，困於赤紱，乃徐有說，利用祭祀。

Tị ngoạt, khốn ư xích phất, nãi từ hữu duyệt, lợi dụng tế tự.

Bị cắt mũi chặt chân (tổn thương cả trên lẫn dưới), khốn bởi kẻ mang dải áo đỏ; rồi dần dần sẽ có niềm vui; nên dùng lòng thành như khi tế tự.

Ở ngôi cao vẫn có thể bị bó buộc từ trên lẫn dưới, chí chưa thực hiện được. Giữ sự ngay thẳng và lòng thành, mọi thứ có xu hướng dần được tháo gỡ.

劓刖，志未得也。乃徐有說，以中直也。利用祭祀，受福也。 — Bị cắt mũi chặt chân, là chí chưa đạt được. Rồi dần dần có niềm vui, vì giữ đức trung chính ngay thẳng. Nên dùng việc tế tự, là được nhận phúc.

Thượng Lục

上六：困於葛藟，於臲卼，曰動悔。有悔，征吉。

Khốn ư cát lũy, ư niết ngột, viết động hối. Hữu hối, chinh cát.

Khốn bởi dây sắn dây leo, ở chỗ chênh vênh bất an, tự nhủ rằng động thì sẽ hối. Biết hối mà đổi, tiến đi thì tốt.

Khốn đến cùng cực thì sự trói buộc chỉ còn mỏng như dây leo, cái khó lớn nhất là nỗi sợ hành động. Nhận ra điều chưa đúng và dám bước ra có thể là lối thoát.

困於葛藟，未當也。動悔，有悔吉，行也。 — Khốn bởi dây sắn dây leo, là vì chưa thích đáng. Động thì hối, biết hối mà tốt, là vì dám đi vậy.