Tụng là quẻ của sự tranh chấp, khi lòng thành bị bế tắc và hai bên không cùng một hướng. Quẻ gợi nhắc rằng tranh cãi đến cùng hiếm khi đem lại điều tốt đẹp. Biết dừng đúng lúc, giữ lòng thận trọng và tìm người công chính phân xử là con đường đáng suy ngẫm.
Quái từ
訟：有孚，窒。惕中吉。終凶。利見大人，不利涉大川。
Tụng: Hữu phu, trất. Dịch trung cát. Chung hung. Lợi kiến đại nhân, bất lợi thiệp đại xuyên.
Tụng: Có lòng thành mà bị bế tắc. Biết e sợ, dừng ở chừng mực thì tốt; theo đến cùng thì xấu. Lợi gặp bậc đại nhân, không lợi vượt sông lớn.
Thoán truyện
訟，上剛下險，險而健訟。訟有孚窒，惕中吉，剛來而得中也。終凶；訟不可成也。利見大人；尚中正也。不利涉大川；入於淵也。
Tụng: trên cứng mạnh, dưới hiểm trở; hiểm mà lại mạnh nên sinh kiện tụng. Có lòng thành mà bị bế tắc, biết e sợ, giữ chừng mực thì tốt, vì hào dương cứng đến mà được vị trí giữa. Theo đến cùng thì xấu, vì việc kiện tụng không nên để thành. Lợi gặp đại nhân, vì người ấy chuộng sự trung chính. Không lợi vượt sông lớn, vì như sa vào vực sâu.
Đại Tượng
天與水違行，訟；君子以作事謀始。
Thiên dữ thủy vi hành, Tụng; quân tử dĩ tác sự mưu thủy.
Trời và nước đi trái chiều nhau, là tượng quẻ Tụng; người quân tử theo đó mà khi làm việc thì lo tính kỹ ngay từ lúc khởi đầu.
Các hào
Sơ Lục
初六：不永所事，小有言，終吉。
Bất vĩnh sở sự, tiểu hữu ngôn, chung cát.
Không kéo dài việc tranh chấp, tuy có chút lời qua tiếng lại, cuối cùng vẫn tốt.
Mâu thuẫn còn nhỏ thì nên buông sớm. Chịu chút lời nói qua lại nhưng không để nó lớn thêm, mọi chuyện có xu hướng tự sáng tỏ.
不永所事，訟不可長也。雖小有言，其辯明也。 — Không kéo dài việc tranh chấp, vì kiện tụng không nên để lâu. Tuy có chút lời qua tiếng lại, nhưng phải trái đã được phân rõ.
Cửu Nhị
九二：不克訟，歸而逋，其邑人三百戶，無眚。
Bất khắc tụng, quy nhi bô, kỳ ấp nhân tam bách hộ, vô sảnh.
Không thắng nổi cuộc tranh tụng, trở về lánh đi; ấp của mình chỉ ba trăm hộ thì không mắc lỗi.
Nhận ra thế mình không đủ để đối đầu với bên trên, lui về giữ phạm vi nhỏ gọn là cách khôn ngoan. Rút lui đúng lúc không phải thua, mà là tránh tự chuốc phiền lụy.
不克訟，歸逋竄也。自下訟上，患至掇也。 — Không thắng nổi cuộc tranh tụng nên trở về lánh đi. Kẻ dưới kiện người trên thì điều lo đến như tự tay nhặt lấy.
Lục Tam
六三：食舊德，貞厲，終吉，或從王事，無成。
Thực cựu đức, trinh lệ, chung cát, hoặc tòng vương sự, vô thành.
Hưởng phần phúc cũ vốn có, giữ chính tuy có lo nguy nhưng cuối cùng tốt; nếu có theo việc của vua thì không tự nhận thành công về mình.
Bằng lòng với những gì mình vốn có, không tranh giành thêm, thì giữ được sự yên ổn. Khi làm việc chung, không nhận công về mình là cách giữ hòa khí.
食舊德，從上吉也。 — Hưởng phần phúc cũ, thuận theo người trên thì tốt.
Cửu Tứ
九四：不克訟，復即命渝，安貞吉。
Bất khắc tụng, phục tức mệnh du, an trinh cát.
Không thắng được cuộc tranh tụng, quay về theo lẽ chính, đổi lòng muốn tranh, yên giữ đạo chính thì tốt.
Có sức để tranh nhưng biết tự xét lại, đổi ý mà quay về lẽ phải. Sự an định nội tâm thường quý hơn một phần thắng ngoài mặt.
復即命，渝安貞；不失也。 — Quay về theo lẽ chính, đổi lòng mà yên giữ đạo chính, thì không mất gì.
Cửu Ngũ
九五：訟元吉。
Tụng nguyên cát.
Xét xử tranh tụng, rất tốt lành.
Ở vị trí trung chính, người này là bậc phân xử công minh. Gợi nhắc giá trị của sự công bằng khi đứng giữa các bên bất đồng.
訟元吉，以中正也。 — Xét xử tranh tụng mà rất tốt lành, vì có đức trung chính.
Thượng Cửu
上九：或錫之鞶帶，終朝三褫之。
Hoặc tích chi bàn đái, chung triêu tam sỉ chi.
Có khi được ban cho đai lớn, nhưng trong một buổi sáng bị tước đi ba lần.
Thứ giành được nhờ tranh đấu đến cùng thường không bền và khó khiến người khác nể phục. Đáng tự hỏi cái được ấy có xứng với cái giá phải trả hay không.
以訟受服，亦不足敬也。 — Nhờ kiện tụng mà được ban áo mũ, cũng không đáng được kính trọng.
Tinh thần người quân tử
Người quân tử gặp thời Tụng nên lo liệu kỹ từ lúc khởi đầu để hạn chế mầm tranh chấp, và khi đã có bất đồng thì biết dừng ở chừng mực, không cố theo đến cùng. Tìm đến người công chính để phân định, giữ lòng thành và sự tự xét là hướng đáng cân nhắc. Lúc này nên giữ và lui hơn là liều mình vượt chỗ hiểm.
Nguyên văn: Chu Dịch (phạm vi công cộng; dữ liệu freizl/yijing, MIT, đã hiệu đính chữ chuyển mã sai). Phiên âm, dịch nghĩa, diễn giải: Nguyên Tượng biên soạn với hỗ trợ của AI, đã duyệt.