Quẻ Lý bàn về cách bước đi giữa những tình huống có thể nguy hiểm: như người giẫm lên đuôi hổ mà hổ không cắn. Điều giúp ta đi qua chỗ hiểm thường không phải sức mạnh, mà là sự hòa nhã, biết lễ và biết rõ vị trí của mình. Quẻ gợi ta tự hỏi: mình đang bước bằng sự cẩn trọng và chân thành, hay bằng sự tự tin quá mức?
Quái từ
履虎尾，不咥人，亨。
Lý hổ vĩ, bất điệt nhân, hanh.
Giẫm lên đuôi hổ, hổ không cắn người, hanh thông.
Thoán truyện
履，柔履剛也。說而應乎乾，是以履虎尾，不咥人，亨。剛中正，履帝位而不疚，光明也。
Lý là cái mềm bước lên cái cứng. Hòa vui mà ứng hợp với Càn, nên dù giẫm đuôi hổ mà hổ không cắn, được hanh thông. Hào dương cứng mạnh ở vị trí trung chính, bước lên ngôi tôn quý mà không có điều áy náy, ấy là sáng tỏ.
Đại Tượng
上天下澤，履；君子以辨上下，安民志。
Thượng thiên hạ trạch, Lý; quân tử dĩ biện thượng hạ, an dân chí.
Trên là trời, dưới là đầm, ấy là quẻ Lý; người quân tử theo đó mà phân rõ trên dưới, làm yên lòng chí hướng của dân.
Các hào
Sơ Cửu
初九：素履，往無咎。
Tố lý, vãng vô cữu.
Bước đi mộc mạc, cứ tiến tới thì không có lỗi.
Khởi đầu bằng sự giản dị, đúng với bản chất của mình, không chạy theo hào nhoáng. Có lẽ đây là lúc nên hỏi: điều mình muốn làm có thật sự xuất phát từ chính mình?
素履之往，獨行願也。 — Bước đi mộc mạc mà tiến tới, là một mình thực hiện điều mình mong muốn.
Cửu Nhị
九二：履道坦坦，幽人貞吉。
Lý đạo thản thản, u nhân trinh cát.
Con đường bước đi bằng phẳng rộng rãi, người ẩn dật giữ chính bền thì tốt.
Đường đi rộng mở nhưng điều quý là giữ được sự an tĩnh bên trong, không bị ngoại cảnh lôi kéo. Sự điềm đạm có thể là chỗ dựa vững hơn mọi lời khen.
幽人貞吉，中不自亂也。 — Người ẩn dật giữ chính bền thì tốt, vì ở chỗ trung mà không tự làm rối mình.
Lục Tam
六三：眇能視，跛能履，履虎尾，咥人，凶。武人為於大君。
Diểu năng thị, bả năng lý, lý hổ vĩ, điệt nhân, hung. Vũ nhân vi ư đại quân.
Mắt kém mà cho là mình thấy được, chân yếu mà cho là mình đi được, giẫm lên đuôi hổ, hổ cắn người, xấu. Như kẻ võ biền mà muốn làm việc của bậc quân vương.
Hào cảnh tỉnh về việc đánh giá quá cao năng lực bản thân và hành động vượt sức. Có lẽ nên dừng lại tự hỏi: mình đang tự tin dựa trên thực lực, hay chỉ dựa trên ý chí cứng cỏi?
眇能視；不足以有明也。跛能履；不足以與行也，咥人之凶；位不當也。武人為於大君；志剛也。 — Mắt kém mà cho là thấy được, không đủ để thấy rõ. Chân yếu mà cho là đi được, không đủ để cùng đi xa. Cái xấu của việc bị hổ cắn là do ở vị trí không thích đáng. Kẻ võ biền muốn làm việc của quân vương, vì chí quá cứng.
Cửu Tứ
九四：履虎尾，愬愬，終吉。
Lý hổ vĩ, sách sách, chung cát.
Giẫm lên đuôi hổ, nơm nớp dè chừng, cuối cùng được tốt.
Khi ở gần chỗ hiểm, sự thận trọng và biết sợ đúng lúc lại là sức mạnh. Giữ lòng dè dặt có thể giúp ý chí đi trọn con đường.
愬愬終吉，志行也。 — Nơm nớp dè chừng mà cuối cùng tốt, là vì chí hướng được thực hiện.
Cửu Ngũ
九五：夬履，貞厲。
Quải lý, trinh lệ.
Bước đi quyết đoán, dù chính đáng vẫn có điều nguy.
Ở vị trí cao, sự quyết đoán dễ trở thành độc đoán. Dù mình đúng, vẫn nên giữ lòng cảnh giác và lắng nghe để không tự đẩy mình vào thế chênh vênh.
夬履貞厲，位正當也。 — Bước đi quyết đoán, dù chính đáng vẫn có điều nguy, vì ở ngôi vị chính đáng tôn quý.
Thượng Cửu
上九：視履考祥，其旋元吉。
Thị lý khảo tường, kỳ toàn nguyên cát.
Nhìn lại những bước đã đi, xét kỹ điều lành dữ; nếu trọn vẹn quay vòng được thì rất tốt.
Cuối con đường là lúc nhìn lại toàn bộ hành trình để rút ra bài học. Sự tự soi xét chân thành thường mở ra điều tốt đẹp hơn mọi thành tựu bề ngoài.
元吉在上，大有慶也。 — Rất tốt ở vị trí trên cùng, là có nhiều điều đáng mừng.
Tinh thần người quân tử
Người quân tử gặp quẻ Lý nên tiến bước nhưng tiến bằng lễ độ, mềm mỏng và hiểu rõ vị trí của mình. Đừng cậy mạnh hay đánh giá quá cao năng lực; giữ sự giản dị, thận trọng và thường xuyên nhìn lại những bước đã đi.
Nguyên văn: Chu Dịch (phạm vi công cộng; dữ liệu freizl/yijing, MIT, đã hiệu đính chữ chuyển mã sai). Phiên âm, dịch nghĩa, diễn giải: Nguyên Tượng biên soạn với hỗ trợ của AI, đã duyệt.