Thái là lúc trời đất giao hòa, trên dưới thông suốt, những điều nhỏ hẹp lui đi và những điều lớn lao đến gần. Đây là thời hanh thông, nhưng quẻ cũng nhắc rằng thịnh và suy luôn nối nhau. Vì vậy, điều đáng quý là biết vun đắp sự hài hòa trong lúc thuận lợi và không quên giữ mình.
Quái từ
泰:小往大來,吉亨。
Thái: Tiểu vãng đại lai, cát hanh.
Quẻ Thái: cái nhỏ đi, cái lớn đến, tốt lành và hanh thông.
Thoán truyện
泰,小往大來,吉亨。則是天地交,而萬物通也;上下交,而其志同也。內陽而外陰,內健而外順,內君子而外小人,君子道長,小人道消也。
Thái là cái nhỏ đi, cái lớn đến, tốt lành và hanh thông. Đó là lúc trời đất giao hòa nên muôn vật thông suốt, trên dưới giao hòa nên chí hướng tương đồng. Bên trong là dương, bên ngoài là âm. Bên trong cương kiện, bên ngoài nhu thuận. Bên trong là quân tử, bên ngoài là tiểu nhân. Đạo quân tử ngày một lớn lên, đạo tiểu nhân ngày một tiêu mòn.
Đại Tượng
天地交泰,后以財成天地之道,輔相天地之宜,以左右民。
Thiên địa giao, Thái. Hậu dĩ tài thành thiên địa chi đạo, phụ tướng thiên địa chi nghi, dĩ tả hữu dân.
Trời đất giao hòa là tượng quẻ Thái. Bậc quân vương theo đó mà tiết chế, hoàn thành đạo của trời đất, giúp đỡ cho sự thích nghi của trời đất, để nâng đỡ và dìu dắt dân chúng.
Các hào
Sơ Cửu
初九:拔茅茹,以其彙,征吉。
Bạt mao như, dĩ kỳ vị, chinh cát.
Nhổ cỏ tranh thì rễ kéo theo nhau, cùng với đồng loại tiến lên thì tốt.
Khi thời thuận đến, người cùng chí hướng thường cùng nhau khởi bước. Bạn có thể suy ngẫm xem ai là những người đồng hành để cùng tiến lên.
拔茅征吉,志在外也。 — Nhổ cỏ tranh mà tiến lên thì tốt, vì chí hướng đặt ở bên ngoài, muốn ra giúp đời.
Cửu Nhị
九二:包荒,用馮河,不遐遺,朋亡,得尚於中行。
Bao hoang, dụng bằng hà, bất hà di, bằng vong, đắc thượng vu trung hành.
Bao dung cả những chỗ hoang tạp, quả quyết như lội qua sông, không bỏ sót những gì ở xa, không kéo bè kết cánh, như thế thì hợp với đạo trung.
Giữ được sự hài hòa cần rộng lượng mà vẫn quyết đoán, chu toàn mà không thiên vị. Có lẽ đây là lúc nên mở lòng hơn với những điều khác mình.
包荒,得尚於中行,以光大也。 — Bao dung hoang tạp mà hợp với đạo trung, vì đức ấy sáng suốt và rộng lớn.
Cửu Tam
九三:無平不陂,無往不復,艱貞無咎。勿恤其孚,於食有福。
Vô bình bất bi, vô vãng bất phục, gian trinh vô cữu. Vật tuất kỳ phu, vu thực hữu phúc.
Không có chỗ bằng nào mà không có lúc nghiêng, không có sự ra đi nào mà không có lúc trở lại. Giữ chính trong gian khó thì không lỗi. Đừng lo lắng về lòng thành của mình, trong lộc ăn tự có phúc.
Đỉnh thuận lợi cũng là lúc nên nhớ rằng mọi thứ đều xoay vần. Giữ sự vững vàng và thành thật có thể giúp ta bình thản trước những đổi thay.
無往不復,天地際也。 — Không có sự ra đi nào mà không trở lại, vì đây là chỗ giao tiếp giữa trời và đất.
Lục Tứ
六四:翩翩,不富,以其鄰,不戒以孚。
Phiên phiên, bất phú, dĩ kỳ lân, bất giới dĩ phu.
Nhẹ nhàng bay xuống, chẳng cần giàu có mà vẫn cùng láng giềng đi với nhau, không cần răn bảo mà vẫn tin nhau.
Sự gắn kết bền chặt không đến từ của cải mà từ lòng thành. Hãy để ý xem điều gì thật sự khiến mọi người tự nguyện ở bên nhau.
翩翩不富,皆失實也。不戒以孚,中心願也。 — Nhẹ nhàng bay xuống, chẳng cần giàu, vì các hào âm đều trống rỗng, không có thực. Không cần răn bảo mà vẫn tin nhau, vì đó là điều mong muốn từ đáy lòng.
Lục Ngũ
六五:帝乙歸妹,以祉元吉。
Đế Ất quy muội, dĩ chỉ nguyên cát.
Vua Đế Ất gả em gái, nhờ thế mà được phúc, rất tốt lành.
Người ở vị trí cao biết hạ mình, tìm đến sự hòa hợp thì tạo nên phúc lành chung. Khiêm cung có khi lại là sức mạnh lớn.
以祉元吉,中以行願也。 — Nhờ thế mà được phúc, rất tốt lành, vì giữ đức trung để thực hiện điều mình mong muốn.
Thượng Lục
上六:城復於隍,勿用師。自邑告命,貞吝。
Thành phục vu hoàng, vật dụng sư. Tự ấp cáo mệnh, trinh lận.
Tường thành đổ lại xuống hào. Đừng dùng quân. Chỉ ban lệnh trong ấp của mình. Dù giữ chính cũng có điều đáng thẹn.
Khi thời thuận đã đi đến cuối, cố cưỡng ép thường chỉ làm rối thêm. Có thể đây là lúc nên thu về, chăm lo những gì gần gũi.
城復於隍,其命亂也。 — Tường thành đổ lại xuống hào, vì mệnh lệnh đã rối loạn.
Tinh thần người quân tử
Người quân tử trong thời Thái nên tiến bước cùng những người đồng chí hướng, rộng lượng và giữ đạo trung. Khi mọi việc đang thuận, càng nên nuôi dưỡng sự khiêm cung và lòng thành, đồng thời nhớ rằng thịnh suy luôn xoay vần. Đến khi thời thế đổi chiều, biết thu mình và sửa sang từ gốc có lẽ là cách giữ mình khôn ngoan.
Nguyên văn: Chu Dịch (phạm vi công cộng; dữ liệu freizl/yijing, MIT, đã hiệu đính chữ chuyển mã sai). Phiên âm, dịch nghĩa, diễn giải: Nguyên Tượng biên soạn với hỗ trợ của AI, đã duyệt.