Tàng thư · Quẻ 9 / 64

Phong Thiên Tiểu Súc · 小畜

Quẻ trên là Tốn (gió), quẻ dưới là Càn (trời): gió thổi trên trời, có thể gom mây nhưng chưa đủ sức làm mưa. Một hào âm nổi bật ở vị trí thứ tư kìm giữ năm hào dương, tượng cái nhỏ ngăn được cái lớn trong chốc lát.

Tiểu Súc là thời của sự tích tụ nhỏ: cái mềm mỏng tạm kìm giữ cái mạnh mẽ, như mây đã dày mà mưa chưa rơi. Quẻ gợi ý rằng có những lúc năng lượng đã gom lại nhưng điều kiện chưa chín muồi, cần kiên nhẫn bồi đắp từ những điều nhỏ. Đây là khoảng lặng để trau dồi bản thân hơn là vội vã bung ra.

Quái từ

小畜:亨。密雲不雨,自我西郊。

Tiểu Súc: Hanh. Mật vân bất vũ, tự ngã tây giao.

Tiểu Súc: hanh thông. Mây dày mà không mưa, mây kéo đến từ cánh đồng phía tây của ta.

Thoán truyện

小畜;柔得位,而上下應之,曰小畜。健而巽,剛中而志行,乃亨。密雲不雨,尚往也。自我西郊,施未行也。

Tiểu Súc là hào mềm được ở đúng ngôi, trên dưới đều hưởng ứng theo, nên gọi là Tiểu Súc (ngăn giữ nhỏ). Bên trong cương kiện mà bên ngoài nhún thuận, hào cương ở giữa nên chí hướng được thi hành, vì thế hanh thông. Mây dày mà không mưa, nghĩa là khí dương vẫn còn đang đi lên; mây từ cánh đồng phía tây, nghĩa là ân trạch chưa thi hành được.

Đại Tượng

風行天上,小畜;君子以懿文德。

Phong hành thiên thượng, Tiểu Súc; quân tử dĩ ý văn đức.

Gió đi trên trời là tượng Tiểu Súc; người quân tử theo đó mà trau chuốt cái đẹp của văn chương và đức hạnh.

Các hào

Sơ Cửu

初九:復自道,何其咎,吉。

Phục tự đạo, hà kỳ cữu, cát.

Trở về theo con đường của chính mình, có lỗi gì đâu, tốt.

Khi bị cản trở, quay về với lối đi vốn có của mình không phải là thất bại mà là giữ được gốc. Có lẽ đây là lúc nên tự hỏi: con đường nào thật sự thuộc về mình?

復自道,其義吉也。 — Trở về theo con đường của mình, về nghĩa là tốt.

Cửu Nhị

九二:牽復,吉。

Khiên phục, cát.

Dắt nhau cùng trở về, tốt.

Không phải lúc nào cũng tự mình quay về được; cùng người đồng chí hướng nắm tay lùi lại một bước cũng là sáng suốt. Giữ được sự trung hòa thì không đánh mất mình.

牽復在中,亦不自失也。 — Dắt nhau trở về mà ở ngôi giữa, cũng là không tự đánh mất mình.

Cửu Tam

九三:輿說輻,夫妻反目。

Dư thoát bức, phu thê phản mục.

Xe tuột mất nan hoa, vợ chồng trừng mắt nhìn nhau.

Cố tiến khi đang bị kìm giữ dễ khiến cỗ xe của mình rã rời, các mối quan hệ gần gũi trở nên căng thẳng. Hình ảnh này gợi nhắc việc tự xét lại cách mình đặt vị trí trong gia đình và cộng sự.

夫妻反目,不能正室也。 — Vợ chồng trừng mắt nhìn nhau, vì không thể giữ ngay chính việc nhà.

Lục Tứ

六四:有孚,血去惕出,無咎。

Hữu phu, huyết khứ dịch xuất, vô cữu.

Có lòng thành tín, nỗi tổn thương lùi xa, sự lo sợ được thoát khỏi, không có lỗi.

Kẻ mềm yếu mà phải kìm giữ người mạnh chỉ có thể dựa vào lòng thành. Khi sự chân thành được thấu hiểu, những lo âu căng thẳng tự nhiên lắng xuống.

有孚惕出,上合志也。 — Có lòng thành tín, sự lo sợ được thoát khỏi, vì hợp chí hướng với bậc ở trên.

Cửu Ngũ

九五:有孚攣如,富以其鄰。

Hữu phu luyến như, phú dĩ kỳ lân.

Có lòng thành tín gắn bó khăng khít, đem sự sung túc của mình cùng chia với láng giềng.

Sức mạnh thật sự đến từ sự gắn kết bằng niềm tin, và điều mình có trở nên lớn hơn khi được sẻ chia. Đây là gợi ý về việc cùng nhau vững vàng thay vì giữ riêng cho mình.

有孚攣如,不獨富也。 — Có lòng thành tín gắn bó khăng khít, nghĩa là không giàu có một mình.

Thượng Cửu

上九:既雨既處,尚德載,婦貞厲。月幾望,君子征凶。

Ký vũ ký xử, thượng đức tái, phụ trinh lệ. Nguyệt cơ vọng, quân tử chinh hung.

Mưa đã rơi, đã được yên nghỉ, vì chuộng đức mà tích chứa đến đầy; người vợ dù giữ chính cũng gặp nguy. Trăng gần đến rằm, người quân tử mà tiến lên thì xấu.

Sự tích tụ đã đến độ trọn vẹn, mưa đã rơi; lúc này nên an trú và trân trọng thành quả. Như trăng sắp tròn, đầy quá dễ sinh nghiêng lệch, nên biết dừng thay vì tiếp tục lấn tới.

既雨既處,德積載也。君子征凶,有所疑也。 — Mưa đã rơi, đã được yên nghỉ, vì đức đã tích chứa đến đầy. Người quân tử tiến lên thì xấu, vì có điều đáng ngờ.

Tinh thần người quân tử

Người quân tử gặp thời Tiểu Súc nên giữ mình, bồi dưỡng văn đức và chờ thời hơn là cố ép mọi việc thành tựu. Hãy dùng sự chân thành và mềm mỏng để kết nối, tích lũy từng chút một; khi đã đủ đầy thì biết dừng lại, đừng vì nóng vội mà làm hao tổn điều đã gom góp.

Nguyên văn: Chu Dịch (phạm vi công cộng; dữ liệu freizl/yijing, MIT, đã hiệu đính chữ chuyển mã sai). Phiên âm, dịch nghĩa, diễn giải: Nguyên Tượng biên soạn với hỗ trợ của AI, đã duyệt.