Đồng Nhân là quẻ của sự hòa đồng với người khác, nhưng sự hòa đồng ấy chỉ thật sự hanh thông khi mở rộng ra giữa đồng nội, vượt khỏi bè phái và lợi ích riêng. Quẻ gợi ta tự hỏi: mình đang kết nối với người khác dựa trên điều chính đáng chung, hay chỉ dựa trên sự thân quen và lợi ích nhóm nhỏ? Đồng thuận bền vững thường đến từ lòng ngay thẳng, sáng suốt và đủ kiên định.
Quái từ
同人於野，亨。利涉大川，利君子貞。
Đồng nhân vu dã, hanh. Lợi thiệp đại xuyên, lợi quân tử trinh.
Cùng người ở nơi đồng nội rộng mở thì hanh thông. Lợi cho việc vượt sông lớn, lợi cho người quân tử giữ sự chính bền.
Thoán truyện
同人，柔得位得中，而應乎乾，曰同人。同人曰，同人於野，亨。利涉大川，乾行也。文明以健，中正而應，君子正也。唯君子為能通天下之志。
Đồng Nhân: hào nhu được ngôi chính, được chỗ giữa, lại ứng hợp với Càn, nên gọi là Đồng Nhân. Lời quẻ nói “cùng người ở đồng nội thì hanh thông, lợi vượt sông lớn” là vì đó là sự vận hành của Càn. Văn minh mà cương kiện, trung chính mà có ứng, ấy là cái chính của người quân tử. Chỉ người quân tử mới có thể thông suốt được chí hướng của thiên hạ.
Đại Tượng
天與火，同人；君子以類族辨物。
Thiên dữ hỏa, Đồng nhân; quân tử dĩ loại tộc biện vật.
Trời cùng với lửa là tượng quẻ Đồng Nhân; người quân tử theo đó mà phân loại các nhóm, phân biệt sự vật.
Các hào
Sơ Cửu
初九：同人於門，無咎。
Đồng nhân vu môn, vô cữu.
Cùng người ngay từ ngoài cửa, không có lỗi.
Bước ra khỏi cánh cửa riêng để gặp gỡ mọi người một cách công khai, chưa vướng tư tình, là khởi đầu trong sáng. Đây có thể là lúc nên mở lòng ra bên ngoài thay vì khép kín.
出門同人，又誰咎也。 — Ra khỏi cửa mà cùng với người, thì còn ai trách lỗi được.
Lục Nhị
六二：同人於宗，吝。
Đồng nhân vu tông, lận.
Cùng người chỉ trong họ hàng phe nhóm, đáng tiếc.
Chỉ gắn bó với những người cùng phe, cùng nhóm quen thuộc khiến tầm nhìn bị thu hẹp. Hãy tự xét xem sự thân thiết của mình có đang trở thành ranh giới loại trừ người khác.
同人於宗，吝道也。 — Cùng người chỉ trong tông tộc là con đường hẹp hòi, đáng tiếc.
Cửu Tam
九三：伏戎於莽，升其高陵，三歲不興。
Phục nhung vu mãng, thăng kỳ cao lăng, tam tuế bất hưng.
Giấu binh trong bụi rậm, trèo lên gò cao dò xét, ba năm không dám dấy lên.
Khi lòng nghi kỵ và tham muốn chiếm phần khiến ta âm thầm phòng bị, rình rập người khác, mọi sự dễ rơi vào thế giằng co kéo dài. Có lẽ nên nhìn lại động cơ của mình trước khi tính toán thêm.
伏戎於莽，敵剛也。三歲不興，安行也。 — Giấu binh trong bụi rậm vì đối phương cứng mạnh; ba năm không dấy lên được, thì làm sao mà tiến hành.
Cửu Tứ
九四：乘其墉，弗克攻，吉。
Thừa kỳ dung, phất khắc công, cát.
Đã cưỡi lên tường thành, nhưng không đánh, tốt.
Đã ở thế có thể lấn tới, nhưng nhận ra điều ấy trái lẽ nên tự dừng lại. Biết quay về với lẽ phải khi đang ở thế mạnh là một sự trưởng thành đáng quý.
乘其墉，義弗克也，其吉，則困而反則也。 — Cưỡi lên tường thành mà xét về nghĩa thì không thể đánh; được tốt là vì gặp khốn mà biết quay về phép tắc.
Cửu Ngũ
九五：同人，先號啕而後笑。大師克相遇。
Đồng nhân, tiên hào đào nhi hậu tiếu. Đại sư khắc tương ngộ.
Cùng người, trước kêu khóc mà sau cười. Đại quân phải thắng được thì mới gặp nhau.
Những người thật lòng cùng chí hướng có khi bị ngăn cách bởi trở ngại lớn, phải trải qua gian nan mới đến được với nhau. Niềm vui đoàn tụ thường đến sau sự kiên trì vượt qua những gì chia cắt.
同人之先，以中直也。大師相遇，言相克也。 — Cùng người mà trước kêu khóc, là vì lòng trung chính ngay thẳng; đại quân gặp nhau, là nói phải vượt thắng được trở ngại.
Thượng Cửu
上九：同人於郊，無悔。
Đồng nhân vu giao, vô hối.
Cùng người ở vùng ngoại ô, không có điều hối tiếc.
Ở chỗ xa, ít người cùng chí, tuy chưa đạt được sự đồng lòng rộng lớn nhưng cũng không vướng vào tranh chấp. Đây có thể là lúc chấp nhận một khoảng cách bình thản, đồng thời tự hỏi mình còn muốn kết nối điều gì.
同人於郊，志未得也。 — Cùng người ở vùng ngoại ô, là chí hướng chưa đạt được.
Tinh thần người quân tử
Người quân tử theo tinh thần Đồng Nhân nên tiến tới sự hợp tác rộng mở, lấy lẽ phải chung làm nền thay vì dựa vào phe nhóm hay tư lợi. Khi thấy lòng mình nghi kỵ hoặc muốn lấn lướt, hãy dừng lại và trở về với sự ngay thẳng. Sự đồng lòng thật sự có thể cần thời gian và gian nan, nhưng giữ chính bền là cách để giữ cho mối gắn kết có ý nghĩa.
Nguyên văn: Chu Dịch (phạm vi công cộng; dữ liệu freizl/yijing, MIT, đã hiệu đính chữ chuyển mã sai). Phiên âm, dịch nghĩa, diễn giải: Nguyên Tượng biên soạn với hỗ trợ của AI, đã duyệt.