Tùy là thời của sự đi theo: theo người, theo lẽ phải, theo nhịp vận động của hoàn cảnh. Điều quẻ gợi ra không phải là sự phụ thuộc mù quáng, mà là khả năng biết hạ mình, biết lắng nghe để cùng hòa nhịp, nhưng vẫn giữ được lòng ngay chính. Có lẽ câu hỏi đáng suy ngẫm là: mình đang theo điều gì, và điều ấy có xứng đáng để mình theo không?
Quái từ
隨：元亨利貞，無咎。
Tùy: Nguyên hanh lợi trinh, vô cữu.
Tùy: Rất hanh thông, lợi về sự chính bền, không có lỗi.
Thoán truyện
隨，剛來而下柔，動而說，隨。大亨貞，無咎，而天下隨時，隨時之義大矣哉！
Tùy là cái cứng đến mà chịu ở dưới cái mềm, động mà vui, ấy là Tùy. Hanh thông lớn mà giữ chính bền thì không lỗi, và thiên hạ đi theo thời. Ý nghĩa của thời Tùy lớn lao thay!
Đại Tượng
澤中有雷，隨；君子以向晦入宴息。
Trạch trung hữu lôi, Tùy; quân tử dĩ hướng hối nhập yến tức.
Trong đầm có sấm, ấy là Tùy; người quân tử theo đó mà khi trời ngả tối thì vào nhà nghỉ ngơi yên ổn.
Các hào
Sơ Cửu
初九：官有渝，貞吉。出門交有功。
Quan hữu du, trinh cát. Xuất môn giao hữu công.
Điều mình vẫn chủ giữ có sự thay đổi, giữ chính thì tốt. Ra khỏi cửa mà giao thiệp thì có công.
Khi hoàn cảnh đổi khác, việc điều chỉnh cách nghĩ là tự nhiên, miễn là đổi theo lẽ phải. Bước ra khỏi vòng quen thuộc để gặp gỡ rộng rãi có thể mở ra những điều không ngờ.
官有渝，從正吉也。出門交有功，不失也。 — Điều chủ giữ có thay đổi, theo lẽ chính thì tốt. Ra cửa giao thiệp có công, vì không mất điều đúng.
Lục Nhị
六二：係小子，失丈夫。
Hệ tiểu tử, thất trượng phu.
Gắn bó với kẻ nhỏ, mất người trượng phu.
Bám vào cái gần gũi, dễ dãi trước mắt có khi khiến ta lỡ mất điều lớn lao, vững chãi hơn. Đây là lời nhắc về việc chọn lựa điều mình gắn bó.
係小子，弗兼與也。 — Gắn bó với kẻ nhỏ, vì không thể theo cả hai cùng lúc.
Lục Tam
六三：係丈夫，失小子。隨有求得，利居貞。
Hệ trượng phu, thất tiểu tử. Tùy hữu cầu đắc, lợi cư trinh.
Gắn bó với người trượng phu, bỏ kẻ nhỏ. Đi theo thì cầu được điều mong muốn, lợi ở chỗ giữ mình chính bền.
Chọn theo điều cao hơn thì phải chấp nhận buông bỏ điều thấp hơn. Có được điều mình tìm, nhưng giữ được sự ngay thẳng mới là điều quan trọng.
係丈夫，志舍下也。 — Gắn bó với người trượng phu, vì chí đã bỏ điều ở dưới.
Cửu Tứ
九四：隨有獲，貞凶。有孚在道，以明，何咎。
Tùy hữu hoạch, trinh hung. Hữu phu tại đạo, dĩ minh, hà cữu.
Được người theo mà có thu hoạch, dù chính cũng có điều xấu. Có lòng thành ở trong đạo, lấy sự sáng suốt mà xử, thì có lỗi gì.
Khi được nhiều người đi theo, sức ảnh hưởng lớn dễ khiến người trên nghi ngại. Giữ lòng thành và minh bạch có lẽ là cách để vị thế ấy không thành gánh nặng.
隨有獲，其義凶也。有孚在道，明功也。 — Được người theo mà có thu hoạch, về nghĩa là xấu. Có lòng thành ở trong đạo, ấy là công của sự sáng suốt.
Cửu Ngũ
九五：孚於嘉，吉。
Phu vu gia, cát.
Thành tín nơi điều tốt đẹp, tốt.
Đặt niềm tin chân thành vào điều thiện, điều tốt đẹp thì sự đi theo trở nên đúng đắn. Đây là hình ảnh của người ở vị trí trung chính, biết trân trọng cái hay.
孚於嘉，吉；位正中也。 — Thành tín nơi điều tốt đẹp mà tốt, vì ở ngôi chính giữa.
Thượng Lục
上六：拘係之，乃從維之。王用亨於西山。
Câu hệ chi, nãi tòng duy chi. Vương dụng hưởng vu Tây sơn.
Ràng buộc giữ lấy, rồi lại buộc chặt thêm. Nhà vua dùng lòng ấy để dâng lễ ở núi Tây.
Sự gắn bó đến mức sâu chặt nhất, như lòng thành có thể cảm thông cả trời đất. Đáng ngẫm xem sự gắn kết nào trong đời mình xuất phát từ lòng thành thật sự.
拘係之，上窮也。 — Ràng buộc giữ lấy, vì ở trên cùng đã đến chỗ cùng tận.
Tinh thần người quân tử
Thời Tùy hợp với việc biết lắng nghe, mềm mỏng thuận theo hoàn cảnh, nhưng hãy giữ lấy sự chính trực làm gốc. Nên cân nhắc kỹ điều mình đi theo, buông bỏ những ràng buộc nhỏ để hướng tới điều xứng đáng hơn. Và cũng như sấm lặng trong đầm, có lúc cần nghỉ ngơi, thu mình để giữ sức cho lần chuyển động sau.
Nguyên văn: Chu Dịch (phạm vi công cộng; dữ liệu freizl/yijing, MIT, đã hiệu đính chữ chuyển mã sai). Phiên âm, dịch nghĩa, diễn giải: Nguyên Tượng biên soạn với hỗ trợ của AI, đã duyệt.