Tàng thư · Quẻ 19 / 64

Địa Trạch Lâm · 臨

Trên là Khôn (đất), dưới là Đoài (đầm): đất cao ở trên bờ đầm, nhìn xuống và ôm lấy mặt nước. Đó là hình ảnh kẻ ở trên đến gần, che chở và bao bọc kẻ ở dưới.

Lâm là lúc sức dương đang dần lớn, như mùa xuân đang tới gần, mọi sự có xu hướng hanh thông. Lâm còn có nghĩa là đến gần, là người trên đến với người dưới bằng sự cảm thông, dạy dỗ và bao dung. Quẻ cũng nhắc rằng thịnh rồi sẽ có lúc suy, nên khi thuận lợi càng cần giữ chính và nghĩ trước cho chặng đường dài.

Quái từ

臨:元,亨,利,貞。至於八月有凶。

Lâm: Nguyên, hanh, lợi, trinh. Chí ư bát nguyệt hữu hung.

Quẻ Lâm: lớn lao, hanh thông, lợi về sự giữ chính bền vững. Đến tháng tám thì có điều hung.

Thoán truyện

臨,剛浸而長。說而順,剛中而應,大亨以正,天之道也。至於八月有凶,消不久也。

Lâm là hào cương dần dần lớn lên. Bên trong vui hòa, bên ngoài thuận theo; hào cương ở giữa và có hào ứng. Hanh thông lớn nhờ giữ chính, đó là đạo của trời. Đến tháng tám có điều hung, vì sự tiêu mòn chẳng còn bao lâu nữa.

Đại Tượng

澤上有地,臨;君子以教思無窮,容保民無疆。

Trạch thượng hữu địa, Lâm; quân tử dĩ giáo tư vô cùng, dung bảo dân vô cương.

Trên đầm có đất, là hình tượng quẻ Lâm; người quân tử theo đó mà lo dạy dỗ không cùng, bao dung che chở dân chúng không bờ bến.

Các hào

Sơ Cửu

初九:咸臨,貞吉。

Hàm lâm, trinh cát.

Lấy sự cảm ứng mà đến gần, giữ chính thì tốt.

Khởi đầu một mối quan hệ hay công việc bằng sự đồng cảm chân thành thường mở ra con đường thuận. Điều đáng tự hỏi là động cơ của mình có ngay thẳng hay không.

咸臨貞吉,志行正也。 — Cảm ứng mà đến gần, giữ chính thì tốt, vì chí hướng và việc làm đều ngay chính.

Cửu Nhị

九二:咸臨,吉無不利。

Hàm lâm, cát vô bất lợi.

Lấy sự cảm ứng mà đến gần, tốt, không gì là không lợi.

Khi có thực lực và giữ được sự cân bằng, sự cảm thông của mình có thể lan tỏa tự nhiên. Ảnh hưởng ấy đến từ chính phẩm chất bên trong chứ không phải từ việc chiều theo người khác.

咸臨,吉無不利;未順命也。 — Cảm ứng mà đến gần, tốt, không gì là không lợi; vì không phải chỉ thuận theo mệnh lệnh mà thôi.

Lục Tam

六三:甘臨,無攸利。既憂之,無咎。

Cam lâm, vô du lợi. Ký ưu chi, vô cữu.

Lấy lời ngọt ngào mà đến gần, không có gì lợi. Nếu đã biết lo mà sửa thì không có lỗi.

Dùng sự dễ dãi hay lời ngọt để lấy lòng người thường khó bền lâu. Nhận ra điều đó và điều chỉnh kịp thời là cách để sai sót không kéo dài.

甘臨,位不當也。既憂之,咎不長也。 — Lấy ngọt ngào mà đến gần, vì ở vị trí không thích đáng. Đã biết lo mà sửa thì lỗi không kéo dài.

Lục Tứ

六四:至臨,無咎。

Chí lâm, vô cữu.

Đến gần một cách hết lòng, tận nơi, không có lỗi.

Sự hiện diện trực tiếp, gần gũi và tận tâm thường được người khác ghi nhận. Có lẽ đây là lúc nên bớt khoảng cách, đến tận nơi mà lắng nghe.

至臨無咎,位當也。 — Đến gần tận nơi mà không có lỗi, vì ở đúng vị trí.

Lục Ngũ

六五:知臨,大君之宜,吉。

Tri lâm, đại quân chi nghi, cát.

Lấy sự sáng suốt mà đến gần, đó là điều thích hợp của bậc vua lớn, tốt.

Người dẫn dắt khôn ngoan không ôm hết mọi việc mà biết tin dùng người tài và giữ mình ở chỗ trung hòa. Sự sáng suốt thể hiện ở việc biết giao phó và biết lắng nghe.

大君之宜,行中之謂也。 — Điều thích hợp của bậc vua lớn, ấy là nói việc làm theo đạo trung.

Thượng Lục

上六:敦臨,吉無咎。

Đôn lâm, cát vô cữu.

Lấy lòng đôn hậu mà đến gần, tốt, không có lỗi.

Ở chặng cuối, sự rộng lượng và hậu đãi với người đi sau là điều đáng quý. Tấm lòng hướng về những người mình từng gắn bó có thể làm nên giá trị bền lâu.

敦臨之吉,志在內也。 — Đến gần bằng lòng đôn hậu mà được tốt, vì chí hướng đặt ở bên trong.

Tinh thần người quân tử

Đây là thời có thể tiến, nhưng nên tiến bằng sự cảm thông và chính trực, không bằng lời ngọt hay sự dễ dãi. Khi mọi việc đang thuận, người quân tử càng nên nghĩ trước đến lúc thế suy, bền bỉ dạy dỗ, bao dung và chăm lo cho những người xung quanh.

Nguyên văn: Chu Dịch (phạm vi công cộng; dữ liệu freizl/yijing, MIT, đã hiệu đính chữ chuyển mã sai). Phiên âm, dịch nghĩa, diễn giải: Nguyên Tượng biên soạn với hỗ trợ của AI, đã duyệt.