Phục là sự trở lại: sau đoạn suy kiệt của quẻ Bác, một hào dương mới nhen lên ở tận đáy, như ánh sáng bắt đầu quay về sau đêm dài nhất. Quẻ gợi ta nhìn nhận rằng mọi khởi đầu lại đều mong manh, cần được nuôi dưỡng từ tốn hơn là thúc ép. Điều đáng suy ngẫm là biết quay về sớm, khi bước lệch còn chưa xa.
Quái từ
復：亨。出入無疾，朋來無咎。反復其道，七日來復，利有攸往。
Phục: Hanh. Xuất nhập vô tật, bằng lai vô cữu. Phản phục kỳ đạo, thất nhật lai phục, lợi hữu du vãng.
Phục: hanh thông. Ra vào không bị tổn hại, bạn bè kéo đến cũng không có lỗi. Đi rồi trở lại theo đúng đường của nó, bảy ngày thì quay về, có lợi khi có nơi để tiến tới.
Thoán truyện
復亨；剛反，動而以順行，是以出入無疾，朋來無咎。反復其道，七日來復，天行也。利有攸往，剛長也。復其見天地之心乎？
Phục hanh thông, vì hào cương đã quay trở lại; động mà thuận theo lẽ mà đi, cho nên ra vào không bị tổn hại, bạn bè kéo đến không có lỗi. Đi rồi trở lại theo đúng đường, bảy ngày thì quay về, ấy là sự vận hành của trời. Có lợi khi có nơi để tiến tới, vì hào cương đang lớn dần. Ở quẻ Phục, há chẳng thấy được tấm lòng của trời đất đó sao?
Đại Tượng
雷在地中，復；先王以至日閉關，商旅不行，后不省方。
Lôi tại địa trung, Phục; Tiên vương dĩ chí nhật bế quan, thương lữ bất hành, hậu bất tỉnh phương.
Sấm ở trong lòng đất là quẻ Phục; các bậc vua đời trước noi theo đó, vào ngày Đông chí thì đóng cửa ải, khách buôn và người đi đường không đi lại, nhà vua cũng không đi tuần xét các phương.
Các hào
Sơ Cửu
初九：不遠復，無祗悔，元吉。
Bất viễn phục, vô kỳ hối, nguyên cát.
Đi chưa xa đã quay lại, không đến mức phải hối hận, rất tốt lành.
Nhận ra sai lệch ngay từ bước đầu và quay lại liền là cách sửa mình nhẹ nhàng nhất. Có lẽ điều quý không phải là chưa từng lạc, mà là trở về khi còn gần.
不遠之復，以修身也。 — Quay lại khi chưa đi xa, ấy là nhờ biết tu sửa bản thân.
Lục Nhị
六二：休復，吉。
Hưu phục, cát.
Quay về một cách êm đẹp, tốt lành.
Sự trở lại diễn ra thuận hòa khi ta sẵn lòng học theo người tốt ở gần mình. Khiêm tốn đón nhận tấm gương bên cạnh có thể làm con đường quay về nhẹ nhõm hơn.
休復之吉，以下仁也。 — Cái tốt lành của sự quay về êm đẹp là do biết hạ mình theo người có lòng nhân.
Lục Tam
六三：頻復，厲無咎。
Tần phục, lệ vô cữu.
Nhiều lần lạc rồi lại quay về, có nguy nhưng không có lỗi.
Chao đảo, sai rồi sửa, sửa rồi lại sai là trạng thái dễ gặp khi ý chí chưa vững. Dù bấp bênh, việc vẫn chịu quay lại cho thấy hướng đi còn đúng; điều cần là bền lòng hơn.
頻復之厲，義無咎也。 — Sự nguy của việc nhiều lần quay về, xét theo nghĩa thì không có lỗi.
Lục Tứ
六四：中行獨復。
Trung hành độc phục.
Đi giữa đám đông mà một mình quay về.
Có lúc ta phải chọn khác số đông để theo điều mình thấy là đúng. Sự trở về đơn độc ấy gợi nhắc giá trị của việc giữ vững nguyên tắc riêng.
中行獨復，以從道也。 — Đi giữa đám đông mà một mình quay về, ấy là để theo đạo.
Lục Ngũ
六五：敦復，無悔。
Đôn phục, vô hối.
Quay về một cách đôn hậu, vững chắc, không có điều hối hận.
Sự trở lại xuất phát từ tự xét chân thành thì sâu và bền. Khi tự soi mình bằng sự cân bằng, ta ít phải ân hận về lựa chọn.
敦復無悔，中以自考也。 — Quay về đôn hậu mà không hối hận, là nhờ đức trung để tự xét mình.
Thượng Lục
上六：迷復，凶，有災眚。用行師，終有大敗，以其國君，凶；至於十年，不克征。
Mê phục, hung, hữu tai sảnh. Dụng hành sư, chung hữu đại bại, dĩ kỳ quốc quân, hung; chí ư thập niên, bất khắc chinh.
Mê lạc không biết quay về, xấu, có tai họa. Nếu đem quân ra trận thì rốt cuộc thua lớn, liên lụy đến vua nước mình, xấu; đến mười năm cũng không thể tiến đánh được.
Cố chấp đi tiếp trên con đường đã lệch có thể khiến hệ quả kéo dài và lan rộng. Đây là lời nhắc dừng lại, nhìn lại, trước khi khó còn cơ hội sửa đổi.
迷復之凶，反君道也。 — Cái xấu của sự mê lạc không quay về là vì đi ngược với đạo làm vua.
Tinh thần người quân tử
Người quân tử ở thời Phục nên giữ và nuôi dưỡng điều tốt vừa nhen lên, như tiên vương đóng cửa ải ngày Đông chí để dương khí yên ổn lớn dần. Hãy tự xét mình, sửa sớm những bước lệch nhỏ, tiến chậm mà vững thay vì vội vã. Khi sức mới đã đủ, việc tiến tới sẽ tự nhiên hơn.
Nguyên văn: Chu Dịch (phạm vi công cộng; dữ liệu freizl/yijing, MIT, đã hiệu đính chữ chuyển mã sai). Phiên âm, dịch nghĩa, diễn giải: Nguyên Tượng biên soạn với hỗ trợ của AI, đã duyệt.