Truân là hình ảnh mầm cây vừa đội đất mọc lên: sức sống dồi dào nhưng mọi thứ còn rối ren, chưa có trật tự. Quẻ gợi rằng khó khăn buổi đầu là một phần tự nhiên của sự khởi tạo. Điều đáng cân nhắc không phải là vội vàng tiến xa, mà là xếp đặt nền móng và tìm người cùng chung sức.
Quái từ
屯：元亨，利貞，勿用有攸往，利建侯。
Truân: Nguyên hanh, lợi trinh, vật dụng hữu du vãng, lợi kiến hầu.
Truân: Rất hanh thông, lợi về giữ chính bền; chớ vội có chỗ đi tới, lợi về việc dựng người đứng đầu (lập chư hầu).
Thoán truyện
屯，剛柔始交而難生，動乎險中，大亨貞。雷雨之動滿盈，天造草昧，宜建侯而不寧。
Truân là lúc cương và nhu mới bắt đầu giao nhau mà gian nan nảy sinh; động ở trong chỗ hiểm, nên giữ chính bền thì rất hanh thông. Sấm mưa chuyển động, khí tràn đầy khắp nơi; buổi trời đất mới tạo dựng còn hỗn mang mờ tối, nên dựng người đứng đầu mà chẳng được yên nghỉ.
Đại Tượng
雲，雷，屯；君子以經綸。
Vân, lôi, Truân; quân tử dĩ kinh luân.
Mây ở trên, sấm ở dưới là quẻ Truân; người quân tử theo đó mà sắp xếp, gỡ rối, gây dựng mọi việc như người dệt gỡ sợi tơ.
Các hào
Sơ Cửu
初九：磐桓；利居貞，利建侯。
Bàn hoàn; lợi cư trinh, lợi kiến hầu.
Quanh quẩn chưa tiến được; lợi về ở yên giữ chính, lợi về dựng người đứng đầu.
Buổi đầu còn dùng dằng chưa phải là yếu kém; đó có thể là lúc đứng vững, giữ ngay thẳng và gom góp lòng người. Khiêm tốn hạ mình trước người khác thường mở ra sự ủng hộ bền lâu.
雖磐桓，志行正也。以貴下賤，大得民也。 — Tuy quanh quẩn chưa tiến, nhưng chí hướng và việc làm vẫn ngay chính. Lấy địa vị cao quý mà hạ mình trước kẻ thấp, nên được lòng dân rất nhiều.
Lục Nhị
六二：屯如邅如，乘馬班如。匪寇婚媾，女子貞不字，十年乃字。
Truân như chiên như, thừa mã ban như. Phỉ khấu hôn cấu, nữ tử trinh bất tự, thập niên nãi tự.
Gian nan thay, chần chừ thay, cưỡi ngựa mà quanh quẩn không tiến. Người đến chẳng phải giặc cướp mà là để cầu hôn; người con gái giữ chính chưa chịu hứa gả, mười năm sau mới hứa gả.
Có lời mời gọi đến nhưng chưa đúng người, đúng lúc; giữ vững điều mình tin có thể cần sự kiên nhẫn dài lâu. Thời gian sẽ giúp mọi việc trở về lẽ thường.
六二之難，乘剛也。十年乃字，反常也。 — Cái khó của hào Lục Nhị là vì cưỡi trên hào cương. Mười năm mới hứa gả, là khi mọi sự đã trở lại lẽ thường.
Lục Tam
六三：即鹿無虞，惟入於林中，君子幾不如舍，往吝。
Tức lộc vô ngu, duy nhập ư lâm trung, quân tử cơ bất như xả, vãng lận.
Đuổi theo con hươu mà không có người coi rừng dẫn đường, chỉ lạc vào giữa rừng; người quân tử thấy được cơ, chẳng bằng bỏ đi, cứ đi tới thì đáng tiếc.
Theo đuổi một mục tiêu hấp dẫn khi thiếu hiểu biết và thiếu người dẫn đường dễ khiến mình lạc lối. Nhận ra lúc nên dừng cũng là một dạng sáng suốt.
即鹿無虞，以縱禽也。君子舍之，往吝窮也。 — Đuổi hươu mà không có người coi rừng, là vì ham theo con thú. Người quân tử bỏ đi, vì cứ đi tới thì đáng tiếc và rơi vào bế tắc.
Lục Tứ
六四：乘馬班如，求婚媾，往吉，無不利。
Thừa mã ban như, cầu hôn cấu, vãng cát, vô bất lợi.
Cưỡi ngựa mà quanh quẩn chưa tiến; đi tìm nơi kết giao, đi tới thì tốt, không gì là không lợi.
Khi sức mình chưa đủ, chủ động tìm người phù hợp để hợp tác có thể mở đường. Biết mình cần ai và mạnh dạn tìm đến là điều đáng suy ngẫm.
求而往，明也。 — Biết cầu tìm rồi mới đi tới, đó là sáng suốt.
Cửu Ngũ
九五：屯其膏，小貞吉，大貞凶。
Truân kỳ cao, tiểu trinh cát, đại trinh hung.
Ân trạch bị ứ đọng chưa ban xuống được; từ từ chỉnh đốn từng chút thì tốt, vội chỉnh đốn lớn thì xấu.
Ở vị trí có ảnh hưởng nhưng điều kiện chưa thuận, những điều tốt mình muốn trao đi chưa lan tỏa được. Thay đổi từng bước nhỏ có xu hướng bền hơn là cải tổ ồ ạt.
屯其膏，施未光也。 — Ân trạch bị ứ đọng, vì sự ban phát chưa được rộng sáng.
Thượng Lục
上六：乘馬班如，泣血漣如。
Thừa mã ban như, khấp huyết liên như.
Cưỡi ngựa mà quanh quẩn không tiến, khóc đến rớm máu, lệ tuôn ròng ròng.
Đến cuối thời gian nan mà vẫn bế tắc, nỗi buồn dễ dâng tràn. Nhưng tình thế cùng cực thì cũng khó kéo dài; đây có thể là lúc lặng nhìn lại để chuyển hướng.
泣血漣如，何可長也。 — Khóc đến lệ tuôn ròng ròng, làm sao có thể kéo dài được.
Tinh thần người quân tử
Thời Truân nên giữ chứ chưa nên tiến xa: đặt nền móng, sắp xếp từng việc như gỡ mối tơ, và tìm người đáng tin để cùng gánh vác. Người quân tử không đuổi theo điều hấp dẫn khi thiếu hiểu biết, mà kiên nhẫn chỉnh đốn từng bước nhỏ trong sự ngay thẳng.
Nguyên văn: Chu Dịch (phạm vi công cộng; dữ liệu freizl/yijing, MIT, đã hiệu đính chữ chuyển mã sai). Phiên âm, dịch nghĩa, diễn giải: Nguyên Tượng biên soạn với hỗ trợ của AI, đã duyệt.