Quải là quyết đoán, là lúc năm hào dương cùng lớn mạnh để gạt bỏ một hào âm cuối cùng còn sót lại. Tinh thần của quẻ không nằm ở sức mạnh áp đảo mà ở cách quyết: minh bạch, chân thành, biết tự răn mình và giữ sự hòa nhã ngay cả khi phải dứt khoát. Đây là gợi ý để suy ngẫm về việc buông bỏ điều không còn phù hợp mà không để sự cứng rắn biến thành nóng nảy.
Quái từ
夬：揚於王庭，孚號，有厲，告自邑，不利即戎，利有攸往。
Quải: Dương ư vương đình, phu hào, hữu lệ, cáo tự ấp, bất lợi tức nhung, lợi hữu du vãng.
Quải: nêu rõ (tội lỗi kẻ tiểu nhân) nơi triều đình nhà vua, lấy lòng thành mà hô hào, vẫn có điều nguy hiểm; răn bảo từ trong ấp của mình, không lợi nếu chuộng dùng binh lực, lợi cho việc có nơi tiến tới.
Thoán truyện
夬，決也，剛決柔也。健而說，決而和，揚於王庭，柔乘五剛也。孚號有厲，其危乃光也。告自邑，不利即戎，所尚乃窮也。利有攸往，剛長乃終也。
Quải nghĩa là quyết, là cái cứng quyết trừ cái mềm. Mạnh mẽ mà vui hòa, quyết đoán mà hòa thuận. Nêu rõ nơi triều đình nhà vua, vì một hào nhu cưỡi trên năm hào cương. Lấy lòng thành hô hào mà vẫn thấy nguy, biết lo nguy thì đạo ấy mới sáng tỏ. Răn bảo từ trong ấp mình, không lợi nếu dùng binh, vì nếu chỉ chuộng sức mạnh thì sẽ đi đến chỗ cùng. Lợi có nơi tiến tới, vì khi cái cương lớn đến trọn vẹn thì việc quyết mới hoàn tất.
Đại Tượng
澤上於天，夬；君子以施祿及下，居德則忌。
Trạch thượng ư thiên, Quải; quân tử dĩ thi lộc cập hạ, cư đức tắc kỵ.
Nước đầm dâng lên trên trời, là tượng quẻ Quải; người quân tử theo đó mà ban phát lộc ân đến người dưới, nếu ôm giữ ân đức cho riêng mình thì sẽ bị người kiêng ghét.
Các hào
Sơ Cửu
初九：壯於前趾，往不勝為咎。
Tráng ư tiền chỉ, vãng bất thắng vi cữu.
Mạnh ở ngón chân trước, tiến tới mà không thắng nổi thì thành lỗi.
Hăng hái ở bước đầu là điều dễ có, nhưng khi sức và thế chưa đủ mà vội lao lên, sự quyết đoán dễ thành liều lĩnh. Có lẽ đây là lúc nên tự hỏi mình đã thật sự sẵn sàng chưa.
不勝而往，咎也。 — Biết là không thắng mà vẫn tiến, đó là lỗi.
Cửu Nhị
九二：惕號，莫夜有戎，勿恤。
Dịch hào, mộ dạ hữu nhung, vật tuất.
Thận trọng mà hô báo, dù đêm tối có binh đến cũng không phải lo.
Sự cảnh giác thường trực và tinh thần chuẩn bị giúp người ta bình thản trước điều bất ngờ. Giữ được đạo trung, không chủ quan cũng không hoảng hốt, là chỗ dựa vững vàng.
莫夜有戎，得中道也。 — Đêm tối có binh mà không lo, vì được đạo trung.
Cửu Tam
九三：壯於頄，有凶。君子夬夬，獨行，遇雨，若濡，有慍，無咎。
Tráng ư cầu, hữu hung. Quân tử quải quải, độc hành, ngộ vũ, nhược nhu, hữu uấn, vô cữu.
Mạnh lộ ra ở gò má thì có điều xấu. Người quân tử quyết lại càng quyết, một mình đi, gặp mưa, như bị ướt, bị người hờn giận, nhưng không có lỗi.
Để sự cứng rắn hiện lên mặt dễ gây đối đầu không cần thiết. Người vững vàng có thể tạm đi một mình, chịu hiểu lầm, nhưng trong lòng vẫn giữ quyết tâm đúng đắn thì cuối cùng không lầm lỗi.
君子夬夬，終無咎也。 — Người quân tử quyết lại càng quyết, rốt cuộc không có lỗi.
Cửu Tứ
九四：臀無膚，其行次且。牽羊悔亡，聞言不信。
Đồn vô phu, kỳ hành tư thư. Khiên dương hối vong, văn ngôn bất tín.
Mông không còn da, bước đi chần chừ khó khăn. Nếu dắt dê (theo sau mọi người) thì hối hận tiêu mất, nhưng nghe lời rồi lại chẳng tin.
Ở vị trí không yên, ngồi chẳng được mà đi cũng ngập ngừng. Lời khuyên đúng có khi đã ở ngay bên, chỉ là ta có chịu lắng nghe và đi cùng người khác hay không.
其行次且，位不當也。聞言不信，聰不明也。 — Bước đi chần chừ, vì ở vị không đúng. Nghe lời mà không tin, vì nghe mà không sáng suốt.
Cửu Ngũ
九五：莧陸夬夬，中行無咎。
Hiện lục quải quải, trung hành vô cữu.
Như cỏ hiện lục (mềm mà dễ mọc lại), quyết lại càng quyết, đi theo đạo trung thì không có lỗi.
Điều cần dứt bỏ đôi khi lại gần gũi với ta nhất, nên càng phải quyết một cách kiên định. Giữ đường trung chính giúp tránh lỗi, dù lòng còn vương vấn nên chưa thật sáng rỡ.
中行無咎，中未光也。 — Đi theo đạo trung thì không có lỗi, nhưng cái trung ấy chưa được sáng tỏ.
Thượng Lục
上六：無號，終有凶。
Vô hào, chung hữu hung.
Không còn chỗ kêu gọi, rốt cuộc có điều xấu.
Khi một thế đã hết thời, níu kéo hay kêu gọi cũng không còn ai đáp. Hình ảnh này gợi ta suy ngẫm về việc biết lúc nào nên tự buông, thay vì đợi đến khi bị buộc phải rời bỏ.
無號之凶，終不可長也。 — Cái xấu của việc không còn chỗ kêu gọi, là rốt cuộc không thể kéo dài được.
Tinh thần người quân tử
Đây là thời nên quyết, nhưng quyết bằng sự minh bạch và lòng thành, bắt đầu từ việc tự răn mình hơn là dùng sức ép người. Tiến khi đã đủ sức, giữ đạo trung khi lòng còn dao động, và rộng lượng chia sẻ với người dưới thay vì ôm giữ cho riêng mình. Sự dứt khoát đi cùng hòa nhã có lẽ là con đường bền vững hơn cả.
Nguyên văn: Chu Dịch (phạm vi công cộng; dữ liệu freizl/yijing, MIT, đã hiệu đính chữ chuyển mã sai). Phiên âm, dịch nghĩa, diễn giải: Nguyên Tượng biên soạn với hỗ trợ của AI, đã duyệt.