Tiệm là tiến dần, như cây trên núi lớn lên từng ngày, như cánh chim hồng đáp xuống từng chặng. Quẻ gợi rằng những điều bền vững thường hình thành qua trình tự và lễ nghi, không phải bằng vội vàng. Đây là lúc để tự hỏi: mình đang đi đúng nhịp của mình, hay đang muốn nhảy cóc qua các bậc thang?
Quái từ
漸：女歸吉，利貞。
Tiệm: Nữ quy cát, lợi trinh.
Tiệm: Con gái về nhà chồng thì tốt, lợi ở sự giữ chính bền.
Thoán truyện
漸之進也，女歸吉也。進得位，往有功也。進以正，可以正邦也。其位剛，得中也。止而巽，動不窮也。
Tiệm là tiến lên từng bước, như con gái về nhà chồng theo đủ lễ thì tốt. Tiến mà được ngôi thích đáng, đi tới thì có công. Tiến bằng chính đạo, có thể sửa cho ngay cả một nước. Ngôi ấy cương mạnh mà đắc trung. Biết dừng mà lại thuận theo, nên hành động không bị cùng tắc.
Đại Tượng
山上有木，漸；君子以居賢德，善俗。
Sơn thượng hữu mộc, Tiệm; quân tử dĩ cư hiền đức, thiện tục.
Trên núi có cây, ấy là quẻ Tiệm; người quân tử noi theo đó mà giữ mình ở đức hiền, làm cho phong tục tốt đẹp dần lên.
Các hào
Sơ Lục
初六：鴻漸於干，小子厲，有言，無咎。
Hồng tiệm ư can, tiểu tử lệ, hữu ngôn, vô cữu.
Chim hồng tiến dần đến bờ nước; kẻ nhỏ tuổi gặp cảnh nguy, bị người nói ra nói vào, nhưng không có lỗi.
Bước đầu thường chênh vênh và dễ bị đánh giá. Khi biết mình đang ở vị trí khởi đầu và tiến chậm có chừng mực, lời dị nghị không làm mình sai đạo.
小子之厲，義無咎也。 — Cái nguy của kẻ nhỏ tuổi, xét về lẽ thì không có lỗi.
Lục Nhị
六二：鴻漸於磐，飲食衎衎，吉。
Hồng tiệm ư bàn, ẩm thực khản khản, cát.
Chim hồng tiến đến tảng đá lớn, ăn uống vui vẻ thư thái, tốt.
Đã có chỗ đứng vững vàng thì có thể an hưởng, miễn là sự an hưởng ấy đi kèm đóng góp thật. Gợi suy ngẫm về việc mình nhận lấy tương xứng với điều mình trao đi.
飲食衎衎，不素飽也。 — Ăn uống vui vẻ, vì không phải ăn no suông không công.
Cửu Tam
九三：鴻漸於陸，夫征不復，婦孕不育，凶；利禦寇。
Hồng tiệm ư lục, phu chinh bất phục, phụ dựng bất dục, hung; lợi ngự khấu.
Chim hồng tiến lên đất bằng; chồng đi xa không trở về, vợ có mang mà không nuôi dưỡng được, xấu; lợi về việc chống giữ giặc cướp.
Tiến quá đà, rời khỏi nhịp chung, thì những điều đang vun đắp khó thành. Năng lượng mạnh lúc này hợp với việc giữ gìn, bảo vệ hơn là xông xáo đi xa.
夫征不復，離群醜也。婦孕不育，失其道也。利用禦寇，順相保也。 — Chồng đi không trở về, là lìa bỏ bầy bạn đồng loại. Vợ có mang mà không nuôi được, là mất đạo của mình. Lợi về việc chống giặc, là thuận theo nhau mà cùng giữ gìn.
Lục Tứ
六四：鴻漸於木，或得其桷，無咎。
Hồng tiệm ư mộc, hoặc đắc kỳ giác, vô cữu.
Chim hồng tiến lên cây, may tìm được cành ngang bằng phẳng để đậu, không có lỗi.
Ở nơi không hẳn thuận lợi, nhưng biết mềm mỏng tìm chỗ thích hợp thì vẫn yên ổn. Sự linh hoạt khiêm nhường có thể mở ra chỗ đứng.
或得其桷，順以巽也。 — May tìm được cành ngang, là nhờ thuận theo và nhún nhường.
Cửu Ngũ
九五：鴻漸於陵，婦三歲不孕，終莫之勝，吉。
Hồng tiệm ư lăng, phụ tam tuế bất dựng, chung mạc chi thắng, cát.
Chim hồng tiến lên gò cao; vợ ba năm không có mang, nhưng rốt cuộc không gì ngăn trở được, tốt.
Điều chính đáng có thể bị trì hoãn khá lâu bởi những cản trở xen giữa. Kiên nhẫn giữ đúng hướng, sự gắn kết thật sự có xu hướng tìm được đường đến với nhau.
終莫之勝，吉；得所願也。 — Rốt cuộc không gì ngăn được, tốt; là được điều mình mong muốn.
Thượng Cửu
上九：鴻漸於陸，其羽可用為儀，吉。
Hồng tiệm ư lục, kỳ vũ khả dụng vi nghi, cát.
Chim hồng tiến đến khoảng trời cao (theo Chu Hi, chữ 陸 có lẽ là 逵 – đường mây), lông của nó có thể dùng làm đồ nghi lễ, tốt.
Đi đến tận cùng con đường tiến, người ta có thể vượt ra ngoài danh vị mà trở thành hình mẫu. Giá trị lúc này nằm ở sự ngay ngắn, trật tự mà mình để lại cho người khác noi theo.
其羽可用為儀，吉；不可亂也。 — Lông có thể dùng làm đồ nghi lễ, tốt; vì không thể làm rối loạn được.
Tinh thần người quân tử
Người quân tử gặp Tiệm nên tiến, nhưng tiến từng bước có trình tự, giữ chính đạo và không bỏ qua lễ nghĩa. Hãy bồi đắp đức hạnh và nền tảng trước, để mỗi chặng đi đều có chỗ đứng vững. Khi thấy mình muốn vượt nhanh hơn nhịp chung, đó là lúc nên dừng lại giữ gìn thay vì lao tới.
Nguyên văn: Chu Dịch (phạm vi công cộng; dữ liệu freizl/yijing, MIT, đã hiệu đính chữ chuyển mã sai). Phiên âm, dịch nghĩa, diễn giải: Nguyên Tượng biên soạn với hỗ trợ của AI, đã duyệt.