Quy Muội là hình ảnh người con gái về nhà chồng, nhưng bước đi lại xuất phát từ cảm xúc vội vàng hơn là từ đúng chỗ, đúng lúc. Quẻ nhắc rằng khi ta bước vào một mối quan hệ hay một vị trí mà mình không nắm thế chủ động, sự nôn nóng dễ dẫn tới lệch lạc. Điều đáng suy ngẫm là cách giữ phận, giữ lòng bền lâu và nhìn xa tới chỗ kết thúc để biết đâu là chỗ có thể hao mòn.
Quái từ
歸妹:征凶,無攸利。
Quy Muội: Chinh hung, vô du lợi.
Quy Muội: tiến tới thì xấu, không có gì lợi.
Thoán truyện
歸妹,天地之大義也。天地不交,而萬物不興,歸妹人之終始也。說以動,所歸妹也。征凶,位不當也。無攸利,柔乘剛也。
Quy Muội là đạo nghĩa lớn của trời đất. Trời đất không giao hòa thì muôn vật không sinh sôi; việc gả em gái về nhà chồng là chỗ kết thúc và khởi đầu của con người. Vui mà động, ấy là cái lẽ của việc theo về. Tiến tới thì xấu, vì ngôi vị không chính đáng. Không có gì lợi, vì hào âm nhu cưỡi lên hào dương cương.
Đại Tượng
澤上有雷,歸妹;君子以永終知敝。
Trạch thượng hữu lôi, Quy Muội; quân tử dĩ vĩnh chung tri tệ.
Trên đầm có sấm, là tượng Quy Muội; người quân tử theo đó mà giữ cho lâu bền đến cuối và biết trước chỗ có thể hư hỏng.
Các hào
Sơ Cửu
初九:歸妹以娣,跛能履,征吉。
Quy muội dĩ đễ, bả năng lý, chinh cát.
Gả em gái theo làm vợ thứ, như người chân què mà vẫn bước đi được, tiến tới thì tốt.
Ở vị trí phụ, không phải vai chính, nhưng nếu biết hỗ trợ một cách bền bỉ thì vẫn có chỗ đóng góp. Có thể tự hỏi: mình có đang xem nhẹ giá trị của vai trò khiêm tốn hiện tại?
歸妹以娣,以恒也。跛能履吉,相承也。 — Gả em gái theo làm vợ thứ, là nhờ giữ được sự thường hằng. Chân què mà bước được thì tốt, vì biết nâng đỡ, tiếp nối nhau.
Cửu Nhị
九二:眇能視,利幽人之貞。
Diểu năng thị, lợi u nhân chi trinh.
Mắt chột mà vẫn nhìn được, lợi cho sự giữ chính bền của người ở ẩn lặng lẽ.
Khi hoàn cảnh hay người đồng hành chưa tương xứng, sự thầm lặng giữ vững nguyên tắc của mình lại là sức mạnh. Không cần phô bày, chỉ cần không đổi lòng.
利幽人之貞,未變常也。 — Lợi cho sự giữ chính bền của người ở ẩn, vì chưa thay đổi lẽ thường.
Lục Tam
六三:歸妹以須,反歸以娣。
Quy muội dĩ tu, phản quy dĩ đễ.
Gả em gái mà ở phận thấp hèn chờ đợi, quay về rồi mới được theo làm vợ thứ.
Muốn nhiều hơn chỗ đứng thật của mình thường khiến ta phải lùi lại. Biết nhận đúng phận lúc này có khi là con đường ngắn nhất để được đón nhận.
歸妹以須,未當也。 — Gả em gái mà ở phận thấp hèn, là vì ngôi vị chưa thích đáng.
Cửu Tứ
九四:歸妹愆期,遲歸有時。
Quy muội khiên kỳ, trì quy hữu thời.
Gả em gái mà lỡ hẹn kỳ, về muộn rồi cũng có lúc.
Chậm không phải là mất; người biết đợi đúng người, đúng thời thì không vội vàng chấp nhận điều chưa phù hợp. Sự chờ đợi có chủ đích khác với sự trì hoãn vì sợ hãi.
愆期之志,有待而行也。 — Cái chí lỡ hẹn kỳ, là có chờ đợi rồi mới đi.
Lục Ngũ
六五:帝乙歸妹,其君之袂,不如其娣之袂良,月幾望,吉。
Đế Ất quy muội, kỳ quân chi duệ, bất như kỳ đễ chi duệ lương, nguyệt cơ vọng, cát.
Vua Đế Ất gả em gái, tay áo của người chính thất không đẹp bằng tay áo của người em theo hầu; trăng gần rằm, tốt.
Người ở vị trí cao quý mà không chuộng phô trương, coi trọng đức hơn vẻ ngoài, lại càng được kính trọng. Như trăng gần tròn mà chưa đầy, sự khiêm nhường giữ cho ánh sáng lâu bền.
帝乙歸妹,不如其娣之袂良也。其位在中,以貴行也。 — Đế Ất gả em gái, tay áo không đẹp bằng tay áo của người em theo hầu. Ngôi ở giữa, lấy sự cao quý của đức mà hành xử.
Thượng Lục
上六:女承筐無實,士刲羊無血,無攸利。
Nữ thừa khuông vô thực, sĩ khuê dương vô huyết, vô du lợi.
Người nữ bưng giỏ mà không có gì bên trong, người trai cắt dê tế mà không ra huyết, không có gì lợi.
Nghi lễ còn đó mà thực chất đã trống rỗng; một mối gắn kết chỉ còn hình thức thì khó nuôi dưỡng. Đây là lúc tự hỏi điều mình đang giữ có còn nội dung thật hay không.
上六無實,承虛筐也。 — Thượng Lục không có gì bên trong, là bưng chiếc giỏ rỗng.
Tinh thần người quân tử
Lúc này người quân tử nên giữ hơn là tiến: đừng để cảm xúc nhất thời đẩy mình vào vị trí không chính đáng. Hãy nhận đúng phận, kiên nhẫn chờ thời, coi trọng thực chất hơn hình thức, và luôn nhìn tới chỗ kết thúc để biết điều gì có thể hao mòn mà giữ gìn từ sớm.
Nguyên văn: Chu Dịch (phạm vi công cộng; dữ liệu freizl/yijing, MIT, đã hiệu đính chữ chuyển mã sai). Phiên âm, dịch nghĩa, diễn giải: Nguyên Tượng biên soạn với hỗ trợ của AI, đã duyệt.