Tiết là tiết chế, là biết đặt giới hạn cho đúng chỗ, như đốt tre chia thân trúc thành từng đoạn mà cây vẫn vươn cao. Giới hạn vừa phải giúp mọi việc thông suốt; nhưng khi tiết chế thành khắt khe, gượng ép thì khó bền lâu. Quẻ gợi ta tự hỏi đâu là mức độ vừa đủ cho mình lúc này: nên dừng ở đâu và nên mở ra ở đâu.
Quái từ
節：亨。苦節，不可貞。
Tiết: Hanh. Khổ tiết, bất khả trinh.
Tiết: hanh thông. Tiết chế đến mức khổ sở thì không thể giữ làm lẽ bền lâu.
Thoán truyện
節，亨，剛柔分，而剛得中。苦節不可貞，其道窮也。說以行險，當位以節，中正以通。天地節而四時成，節以制度，不傷財，不害民。
Tiết hanh thông vì cương và nhu phân chia rõ ràng, mà hào cương lại được ở vị trí giữa. Tiết chế khổ sở thì không thể giữ bền, vì đạo ấy đã đến chỗ cùng. Vui vẻ mà bước vào chỗ hiểm, ở đúng ngôi mà biết tiết chế, trung chính nên thông suốt. Trời đất có tiết độ nên bốn mùa thành tựu; dùng tiết chế để đặt ra phép tắc, thì không hao tổn của cải, không làm hại dân.
Đại Tượng
澤上有水，節；君子以制數度，議德行。
Trạch thượng hữu thủy, Tiết; quân tử dĩ chế số độ, nghị đức hạnh.
Trên đầm có nước, là hình tượng quẻ Tiết; người quân tử theo đó mà định ra số lượng, mức độ, và bàn xét đức hạnh.
Các hào
Sơ Cửu
初九：不出戶庭，無咎。
Bất xuất hộ đình, vô cữu.
Không bước ra khỏi sân trong cửa nhà, không có lỗi.
Khi đường phía trước còn bế tắc, biết giữ mình ở yên trong phạm vi nhỏ là một lựa chọn khôn ngoan. Sự kín đáo, chưa vội lộ ra, có thể là cách tiết chế đúng lúc.
不出戶庭，知通塞也。 — Không ra khỏi sân trong cửa nhà, vì biết lúc nào thông, lúc nào tắc.
Cửu Nhị
九二：不出門庭，凶。
Bất xuất môn đình, hung.
Không bước ra khỏi sân ngoài cổng, xấu.
Cùng là ở yên, nhưng khi thời cơ đã mở mà vẫn khép mình thì tiết chế trở thành chần chừ. Hào này gợi ta xem lại: sự dè dặt của mình đang là cẩn trọng hay đang bỏ lỡ lúc nên hành động.
不出門庭，失時極也。 — Không ra khỏi sân ngoài cổng, ấy là để lỡ thời đến cùng cực.
Lục Tam
六三：不節若，則嗟若，無咎。
Bất tiết nhược, tắc ta nhược, vô cữu.
Không biết tiết chế, thì phải than thở; chẳng trách được ai.
Buông thả quá đà thì sớm muộn sẽ phải tiếc nuối, và nguyên do nằm ở chính mình. Nhận ra điều đó là bước đầu để tự điều chỉnh, thay vì đổ lỗi cho hoàn cảnh.
不節之嗟，又誰咎也。 — Than thở vì không biết tiết chế, thì còn trách ai được nữa.
Lục Tứ
六四：安節，亨。
An tiết, hanh.
An nhiên với sự tiết chế, hanh thông.
Khi giới hạn được đón nhận một cách tự nhiên, không gượng ép, thì nó trở thành nền nếp nhẹ nhàng. Thuận theo lẽ đúng và người dẫn dắt phía trên giúp mọi việc trôi chảy.
安節之亨，承上道也。 — An tiết mà hanh thông, vì biết vâng theo đạo của bậc trên.
Cửu Ngũ
九五：甘節，吉；往有尚。
Cam tiết, cát; vãng hữu thượng.
Tiết chế một cách ngọt ngào, tốt; đi tới thì được tôn trọng.
Tiết chế đạt đến chỗ thấy dễ chịu, vừa với mình lại vừa với người, thì tự nhiên có sức lan tỏa. Người đặt giới hạn bằng sự trung chính thường được người khác sẵn lòng theo.
甘節之吉，居位中也。 — Cam tiết mà tốt, vì ở ngôi vị trung chính.
Thượng Lục
上六：苦節，貞凶，悔亡。
Khổ tiết, trinh hung, hối vong.
Tiết chế khổ sở, cố giữ thì xấu; nhưng hối hận sẽ tiêu tan.
Kỷ luật quá khắt khe dễ làm mình và người xung quanh mỏi mệt, cố bám giữ thì khó đi xa. Dẫu vậy, nếu biết nới lỏng đúng lúc, những điều đáng tiếc có thể dần lắng xuống.
苦節貞凶，其道窮也。 — Tiết chế khổ sở mà cố giữ thì xấu, vì đạo ấy đã đến chỗ cùng.
Tinh thần người quân tử
Người quân tử gặp quẻ Tiết nên giữ mức độ vừa phải: biết dừng khi đường còn tắc, biết bước ra khi thời đã mở. Hãy đặt giới hạn cho mình bằng sự thong thả và trung chính, tránh cả buông thả lẫn khắt khe quá mức; điều quan trọng là thường xuyên tự xét xem chừng mực của mình còn hợp với thời hay không.
Nguyên văn: Chu Dịch (phạm vi công cộng; dữ liệu freizl/yijing, MIT, đã hiệu đính chữ chuyển mã sai). Phiên âm, dịch nghĩa, diễn giải: Nguyên Tượng biên soạn với hỗ trợ của AI, đã duyệt.