Ký Tế là lúc mọi việc đã xong xuôi, mỗi thứ dường như đã về đúng chỗ của nó. Nhưng chính khi đã hoàn thành lại là lúc dễ buông lỏng nhất: trạng thái cân bằng nào cũng mong manh, sự hanh thông chỉ còn ở những việc nhỏ. Quẻ mời ta tự hỏi: sau khi đạt được, mình đang giữ gìn hay đang dần lơi tay?
Quái từ
既濟：亨，小利貞，初吉終亂。
Ký Tế: Hanh, tiểu lợi trinh, sơ cát chung loạn.
Ký Tế (đã qua sông, việc đã thành): hanh thông ở việc nhỏ, lợi ở chỗ giữ chính bền; ban đầu tốt lành, về cuối thì rối loạn.
Thoán truyện
既濟，亨，小者亨也。利貞，剛柔正而位當也。初吉，柔得中也。終止則亂，其道窮也。
Ký Tế hanh thông, nghĩa là cái nhỏ được hanh thông. Lợi ở chỗ giữ chính bền, vì hào cương hào nhu đều chính và ở đúng vị. Ban đầu tốt lành, vì hào nhu (Lục Nhị) được ở giữa. Cuối cùng mà dừng lại thì sinh loạn, vì đạo ấy đã đến chỗ cùng.
Đại Tượng
水在火上，既濟；君子以思患而預防之。
Thủy tại hỏa thượng, Ký Tế; quân tử dĩ tư hoạn nhi dự phòng chi.
Nước ở trên lửa là tượng Ký Tế; người quân tử theo đó mà nghĩ trước đến điều lo ngại để phòng bị từ sớm.
Các hào
Sơ Cửu
初九：曳其輪，濡其尾，無咎。
Duệ kỳ luân, nhu kỳ vĩ, vô cữu.
Kéo ghì bánh xe lại, (con cáo qua sông) ướt cái đuôi, không có lỗi.
Ở bước đầu của thành công, biết tự hãm tốc độ, không vội lao tới, là cách giữ mình. Chậm lại một chút có thể kém phần hào hứng nhưng giữ được sự vững vàng.
曳其輪，義無咎也。 — Kéo ghì bánh xe lại, xét về lẽ thì không có lỗi.
Lục Nhị
六二：婦喪其茀，勿逐，七日得。
Phụ táng kỳ phất, vật trục, thất nhật đắc.
Người đàn bà mất tấm rèm che xe, chớ đuổi tìm, bảy ngày sẽ lại được.
Có lúc ta mất đi điều gì đó tưởng như cần thiết để bước tiếp; thay vì cuống cuồng chạy theo, giữ mình ở lẽ trung chính thì điều thuộc về mình có xu hướng tự trở lại theo thời.
七日得，以中道也。 — Bảy ngày sẽ lại được, là vì giữ đạo trung.
Cửu Tam
九三：高宗伐鬼方，三年克之，小人勿用。
Cao Tông phạt Quỷ Phương, tam niên khắc chi, tiểu nhân vật dụng.
Vua Cao Tông đánh nước Quỷ Phương, ba năm mới thắng được; kẻ tiểu nhân thì chớ dùng.
Ngay cả bậc minh quân cũng phải bền bỉ lâu dài và trả giá mệt nhọc mới hoàn thành việc lớn. Khi đã đạt rồi, việc chọn người đồng hành và giữ thành quả cần sự cẩn trọng, tránh trao vào tay kẻ chỉ lo lợi trước mắt.
三年克之，憊也。 — Ba năm mới thắng được, là đã mỏi mệt lắm rồi.
Lục Tứ
六四：繻有衣袽，終日戒。
Nhu hữu y như, chung nhật giới.
Thuyền thấm nước thì đã có sẵn giẻ vải để bịt, suốt ngày vẫn giữ lòng răn ngừa.
Đi qua giữa dòng, chỗ chuyển tiếp dễ rò rỉ, người tỉnh táo chuẩn bị sẵn phương án và giữ tâm cảnh giác. Sự đề phòng nhỏ mỗi ngày thường quý hơn việc chữa cháy về sau.
終日戒，有所疑也。 — Suốt ngày răn ngừa, là vì còn có điều nghi ngại.
Cửu Ngũ
九五：東鄰殺牛，不如西鄰之禴祭，實受其福。
Đông lân sát ngưu, bất như tây lân chi thược tế, thực thụ kỳ phúc.
Nhà láng giềng phía đông giết bò để tế, không bằng lễ tế thược đơn sơ của nhà láng giềng phía tây mà thực sự nhận được phúc.
Ở đỉnh cao, phô trương lớn chưa hẳn bằng lòng thành và sự hợp thời. Điều làm nên giá trị thường nằm ở tấm lòng chân thật hơn là ở quy mô bề ngoài.
東鄰殺牛，不如西鄰之時也；實受其福，吉大來也。 — Láng giềng phía đông giết bò, không bằng láng giềng phía tây đúng thời; thực sự nhận được phúc, là điều tốt lành lớn sẽ đến.
Thượng Lục
上六：濡其首，厲。
Nhu kỳ thủ, lệ.
Ướt cả đầu, nguy.
Khi đã qua sông mà vẫn mải miết tiến tới, ta có thể lún sâu đến mức ngập đầu. Đây là lời nhắc biết dừng đúng lúc khi việc đã đến hồi kết.
濡其首厲，何可久也。 — Ướt cả đầu mà nguy, sao có thể lâu dài được.
Tinh thần người quân tử
Người quân tử gặp lúc Ký Tế nên giữ hơn là tiến: củng cố những gì đã đạt, nghĩ trước điều có thể trục trặc mà phòng bị từ sớm. Giữ lòng khiêm và thành thật, tránh phô trương hay tự mãn, và biết dừng lại khi việc đã trọn, để sự cân bằng còn được duy trì.
Nguyên văn: Chu Dịch (phạm vi công cộng; dữ liệu freizl/yijing, MIT, đã hiệu đính chữ chuyển mã sai). Phiên âm, dịch nghĩa, diễn giải: Nguyên Tượng biên soạn với hỗ trợ của AI, đã duyệt.