Tỷ là sự gần gũi, nương tựa và gắn kết giữa người với người, như nước thấm vào đất, không tách rời. Quẻ gợi ý rằng mỗi mối gắn bó nên bắt đầu từ việc tự xét lòng mình có đủ thành thật, bền bỉ và ngay thẳng hay không. Cơ hội kết nối thường có thời điểm của nó; người do dự quá lâu dễ đứng ngoài vòng tròn chung.
Quái từ
比：吉。原筮元永貞，無咎。不寧方來，後夫凶。
Tỷ: Cát. Nguyên phệ nguyên vĩnh trinh, vô cữu. Bất ninh phương lai, hậu phu hung.
Tỷ: Tốt lành. Bói xét lại cho kỹ, nếu có đức lớn, lâu bền và chính đáng thì không lỗi. Những người chưa yên ổn cũng đang tìm đến; kẻ đến muộn thì xấu.
Thoán truyện
比，吉也，比，輔也，下順從也。原筮元永貞，無咎，以剛中也。不寧方來，上下應也。後夫凶，其道窮也。
Tỷ là tốt lành; Tỷ là giúp đỡ, kẻ dưới thuận theo người trên. Xét lại kỹ càng, có đức lớn, lâu bền, chính đáng thì không lỗi, vì có hào dương cương ở ngôi giữa. Người chưa yên cũng tìm đến, vì trên dưới cùng ứng hợp. Kẻ đến sau thì xấu, vì đường của họ đã cùng tận.
Đại Tượng
地上有水，比；先王以建萬國，親諸侯。
Địa thượng hữu thủy, Tỷ; tiên vương dĩ kiến vạn quốc, thân chư hầu.
Trên đất có nước, là tượng quẻ Tỷ; các bậc vua xưa noi theo đó mà dựng muôn nước, thân thiết với các chư hầu.
Các hào
Sơ Lục
初六：有孚，比之，無咎。有孚盈缶，終來有他，吉。
Hữu phu, tỷ chi, vô cữu. Hữu phu doanh phẫu, chung lai hữu tha, cát.
Có lòng thành mà gần gũi người, thì không lỗi. Lòng thành đầy như vò đất đầy ắp, rốt cuộc sẽ có điều tốt khác đến, tốt lành.
Khởi đầu một mối quan hệ bằng sự chân thành mộc mạc, không tô vẽ. Sự thật lòng tích lũy đủ đầy thường mở ra những điều tốt đẹp ngoài dự tính.
比之初六，有他吉也。 — Hào Sơ Lục của quẻ Tỷ, có điều tốt lành khác đến vậy.
Lục Nhị
六二：比之自內，貞吉。
Tỷ chi tự nội, trinh cát.
Gần gũi từ bên trong, giữ chính thì tốt lành.
Sự gắn bó xuất phát từ nội tâm, không vì toan tính bên ngoài. Giữ được mình ngay thẳng khi kết nối là điều đáng quý.
比之自內，不自失也。 — Gần gũi từ bên trong, là không tự đánh mất mình vậy.
Lục Tam
六三：比之匪人。
Tỷ chi phỉ nhân.
Gần gũi với kẻ không phải người đáng gần.
Không phải mối thân cận nào cũng nuôi dưỡng ta. Đây là lúc để tự hỏi mình đang dựa vào ai và vì sao.
比之匪人，不亦傷乎！ — Gần gũi với kẻ không đáng gần, chẳng phải đáng đau lòng sao!
Lục Tứ
六四：外比之，貞吉。
Ngoại tỷ chi, trinh cát.
Hướng ra ngoài mà gần gũi người trên, giữ chính thì tốt lành.
Mở lòng ra bên ngoài, tìm đến người hiền đức để học hỏi và đồng hành. Sự gắn kết đúng hướng giúp ta vững vàng hơn.
外比於賢，以從上也。 — Hướng ra ngoài gần gũi bậc hiền, là để theo người trên vậy.
Cửu Ngũ
九五：顯比，王用三驅，失前禽。邑人不誡，吉。
Hiển tỷ, vương dụng tam khu, thất tiền cầm. Ấp nhân bất giới, cát.
Sự thân gần sáng tỏ; vua đi săn chỉ vây ba mặt, để mất con thú chạy về phía trước. Người trong ấp không cần răn đe, tốt lành.
Sự gắn kết tốt đẹp nhất là công khai, rộng lượng: ai đến thì đón, ai đi thì để đi, không ép buộc. Khi lòng người tự nguyện, chẳng cần đến răn đe.
顯比之吉，位正中也。舍逆取順，失前禽也。邑人不誡，上使中也。 — Sự tốt lành của thân gần sáng tỏ, là vì ngôi chính và giữa. Bỏ kẻ nghịch, nhận kẻ thuận, nên để mất con thú phía trước. Người trong ấp không cần răn đe, vì người trên dùng đạo trung.
Thượng Lục
上六：比之無首，凶。
Tỷ chi vô thủ, hung.
Muốn gần gũi mà không có khởi đầu, xấu.
Đến quá muộn hoặc thiếu một điểm khởi đầu vững chắc, sự gắn bó khó thành hình. Hình ảnh này nhắc ta rằng thời cơ kết nối cũng có lúc khép lại.
比之無首，無所終也。 — Muốn gần gũi mà không có khởi đầu, thì không có chỗ kết thúc tốt vậy.
Tinh thần người quân tử
Người quân tử ở thời Tỷ nên chủ động tìm đến những mối gắn kết chân thành, nhưng trước hết hãy tự xét lòng mình có đủ ngay thẳng và bền bỉ. Chọn người để gần, giữ lòng rộng lượng, không ép buộc ai; và đừng chần chừ quá lâu khi cơ hội đồng hành đã mở ra.
Nguyên văn: Chu Dịch (phạm vi công cộng; dữ liệu freizl/yijing, MIT, đã hiệu đính chữ chuyển mã sai). Phiên âm, dịch nghĩa, diễn giải: Nguyên Tượng biên soạn với hỗ trợ của AI, đã duyệt.